فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی
ابن براج در بخش حدود از كتاب مهذّب گفته است:
كسى كه از «اهل ريبه» (١٥) باشد و سلاح بكشد، درخشكى يا دريا، در شهر يا غير آن، در سرزمين اسلام يا در سرزمين شرك، شب باشد يا روز، محارب است. (١٦)
ظاهر كلام وى حاكى از آن است كه بر صرف كشيدن سلاح، اگر چه براى ترساندن مردم نباشد، عنوان محارب صادق است، مگر اينكه گفته شود: جمله «من كان من أهل الريبة» در صدر كلام وى، بر اين قيد دلالت دارد كه سلاح كشيدن بايد به منظور ترساندن مردم باشد.
ابن حمزه نيز در باب جهاد از كتاب الوسيله، در فصل بيان حكم محارب گفته است:
محارب كسى است كه سلاح آشكار كند، زن باشد يا مرد، در هرزمان و هر مكان كه باشد تفاوت نمىكند و اين از سه حال خارج نيست: قبل از چيره شدن بر او توبه كند، پس از چيره شدن توبه كند، نه توبه كند و نه به او دست يابند. (١٧)
ايشان نيز محارب را به كسى تفسير كرده كه سلاح كشيده و آن را مقيّد به انگيزه ترساندن مردم، يا نا امن كردن راهها نكرده است. لذا بنابر تفسير ابن حمزه شامل صورتى كه شخص به منظور قيام بر ضد حكومت اسلامى سلاح كشيده نيز مىشود. تقسيم او نيز شاهدى است بر اين كه اين تفسير او ناظر به آيه بوده است؛ چرا كه در ذيل آيه آمده است: {إِلاّ الَّذِينَ تَابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِروُا عَلَيْهِمْ...} (١٨) .
ابو صلاح حلبى در كافى فى الفقه در فصل «سيرة الجهاد» گفته است:
برنامههاى مربوط به جهاد دو گونه است: يكى احكام حرب و مُحاربين و ديگرى تقسيم غنائم.
(١٥) اهل ريبه به معناى اهل شر و فساد.
(١٦) المهذب، ٢:٥٥٣.
(١٧) الوسيله :٢٠٦.
(١٨) مائده، آيه٣٤.