مرا مى‌فرستى در حالى كه من سن كمى دارد و از قضاوت آگاه نيستم. پيامبر فرمود: خداوند قلب تو را هدايت خواهد كرد و زبانت را استوار مى‌دارد. هر گاه دو طرف در برابر تو نشستند، قضاوت مكن تا سخن هر دو را بشنوى، اين براى روشن شدن قضاوت نزد تو شايسته‌تر است.

امام على(ع) مى‌گويد:

از آن زمان هر گاه قاضى بودم، در هيچ قضاوتى هرگز دچار ترديد نشدم.

باز آن حضرت در يكى از دهها روايتى كه در اين باب از او نقل شده مى‌فرمايد:

لوثني لي الوساد لحكمت بين أهل التوراة بتوراتهم و بين أهل الانجيل بإنجيلهم و أهل الزبور بزبورهم و أهل القرآن بقرآنهم حتى يزهو كل كتاب من هذه الكتب و يقول: ياربّ إنّ علياً قضى بين خلقك بقضائك؛ (٦)

اگر كرسى قضاوت براى من گذاشته شود، ميان اهل تورات بر اساس توراتشان و ميان اهل انجيل بر اساس انجيلشان و اهل زبور به زبورشان و اهل قرآن به قرآنشان داورى خواهم كرد آن چنانكه هر يك از اين كتابها بگويد: پروردگارا، على آن گونه كه تو حكم كردى قضاوت كرد.

رواياتى كه از آن حضرت در فقه قضا و اصول قضاوت نقل شده، بسيار بوده و خود ثروتى عظيم است. همچنين وقايع و مرافعاتى از مردم كه بر آن حضرت عرضه شده و او ميان آنان قضاوت كرده است ـ چه در زمان حيات پيامبر و چه پس از او و در زمان خلافت خود ـ نيز مشهور و فراوان است و از معجزات آن حضرت به شمار مى‌رود. ما را در اين مقام نمى‌رسد جز آنكه به برخى از اصول كلى قضاوت ـكه در آثار آن حضرت آمده است‌ـ اشاره‌اى داشته باشيم. اين اصول كلّى با جديدترين نظريات حقوقى و قضايى معاصر هماورد است بلكه بر آنها برترى دارد.

(٦) الارشاد، ج١، ص ٣٥؛ المناقب ابن شهرآشوب، ج٢، ص ٣٨؛ شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج٢٠، ص ٢٨٣.