فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤ - امام على(ع) اصول قضاوت*
شخصيت عظيم دست يابد و او را چنانكه بايد، بشناسد و همه فضايل و مناقبش را برشمارد. بنابراين، پژوهشگر ـهر كه باشد ـچارهاى ندارد مگر آنكه به يك بعد از ابعاد عظمت و شخصيت آن حضرت بپردازد و فروتنانه بر آستانه اين عظمت بايستد و به پرتوهاى محيّر العقولى از نور اين وجود مقدس ربانى، نگاه افكند. ما نيز در اين مجال، فقط به گوشهاى از آثارى كه از امام على(ع) در باب اصول قضاوت و دادرسى به جا مانده است، اكتفا مىكنيم، باشد كه افقهايى را كه او در برابر دستگاههاى قضايى گشوده است دريابيم و شاخصه هايى را كه براى قضاوت ترسيم كرد و قواعدى را كه در اين زمينه بنا نهاد، باز شناسيم. به صريح روايات مستفيضه دو فريق و سيره تاريخى قطعى زمان پيامبر (ص) و صحابه، امام على(ع) داناترين افراد امت و قوىترين آنان در قضاوت بود.
در تاريخ دمشق از ابن عباس به نقل از پيامبر (ص) آمده است:
على در قضاوت بر اساس كتاب خدا از همه امتم قوىتر است. هر كس مرا دوست مىدارد بايد او را دوست بدارد، هيچ بندهاى به ولايت من نمىرسد مگر با دوستى على.
امام احمدبن حنبل در فضائل الصحابه به نقل از حميدبن عبداللّهبن يزيد مدنى مىنويسد:
نزد پيامبر، سخن از قضاوتى به ميان آمد و از حكمى كه على در آن باره كرده بود، پيامبر در شگفت شد و فرمود:
سپاس خداى را كه حكمت را در اهل بيت ما قرار داد.
(١) تاريخ دمشق ،ج ٤٢ ،ص ٢٤١؛ بشارة المصطفى، ص ١٤٩.
(٢) فضائل الصحابه ، ج٢، ص٦٥٤ ؛ ذخائر العقبى، ص ١٥٤ و الرياض النضرة، ج ٣، ص١٩٦ و المناقب ابن مغازلى، ص ٢٨٨.