شيء سواهنّ، قال: و ما هنّ يا اباألحسن؟ قال: اقامة الحدود على القريب و البعيد، و الحكم بكتاب اللّه‌ في الرضى و السخط، و القسم بالعدل بين الاحمر و الاسود. قال عمر: لعمري لقد أوجزت و أبلغت يا أباالحسن؛ (١٨)

سه چيز است كه اگر آنها را حفظ و به آنها عمل كنى، تو را از ديگر امور كفايت مى‌كند و اگر آنها را ترك كنى، هيچ كار ديگرى نفعى براى تو ندارد.

عمر گفت: يا اباالحسن آنها كدامند؟ امام فرمود: اقامه حدود بر دور و نزديك، حكم به كتاب خدا در حال خشنودى و خشم، تقسيم عادلانه ميان سرخ و سياه. عمر گفت: سوگند كه كوتاه و رسا گفتى.

امام على(ع) مى‌فرمود: شايسته است قاضى به يكى از طرفين توجه نداشته باشد و به طرف ديگر بى توجه باشد، قاضى بايد نگاهش را عادلانه ميان طرفين تقسيم كند و اجازه ندهد يكى از طرفين نسبت به ديگرى اظهار سلطه و دست درازى كند. مى‌فرمايد:

من ابتلى بالقضاء فليواس بينهم في الاشارة و في النظر و في المجلس؛ (١٩)

كسى كه قضاوت مى‌كند بايد اشاره‌اش و نگاهش و نشستنش نسبت به طرفين برابر باشد.

خود امام(ع) در اين امر بسيار دقيق بود، در كتاب مناقب خوارزمى از عبداللّه‌ بن عباس نقل شده است كه «مردى نزد عمر عليه على(ع) طرح دعوا كرد و على(ع) در مجلس نشسته بود. عمر رو به على(ع) كرد و گفت: يا اباالحسن برخيز و در كنار خصم خود بنشين، امام(ع) برخاست و كنار خصمش نشست. قضاوت پايان يافت و آن مرد رفت و على(ع) نيز به جاى خود در مجلس بازگشت و نشست، عمر كه متوجه شد چهره او متغيّر

(١٨) تهذيب الاحكام،ج ١، ص ٢٢٧، ح ٥٤٧؛ المناقب ابن شهرآشوب، ج٢، ص ١٤١؛ تاريخ يعقوبى، ج ٢، ص ٣٠٨.
(١٩) كافى، ج٧، ص ٤١٣، باب ادب الحكم، ح ٣.