حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٩ - بازشناسی شخصیت اسماعیل بن ابی زیاد سکونی

این تعبیر دیده می‌شود: «السَّكُونِيِ‌ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ قَالَ قَالَ: رَسُولُ‌اللَّهِ‌»،[٢٢٥] در حالی که راویان شیعه، به جهت احترام، آن حضرت را با کنیه «ابا‌عبد‌الله» یاد می‌کردند.

ولی هیچ یک از دو مدعا درست نیست، چه این‌که سکونی در موارد بسیاری نیز با تعبیر متناسب با اسلوب روایات شیعه، یعنی «ابا‌عبد‌الله» از حضرت نام می‌برد؛ مانند: «السكوني عن أبي‌عبد‌الله قال قال: رسول‌الله» که در کافی و دیگر کتاب‌ها این تعبیر بسیار دیده می‌شود.[٢٢٦] جواب مستقیم ندادن به سکونی نیز دلیلی داشته است که در ادامه مطرح خواهد شد.

ادله تشیع سکونی

البته ادله‌ای نیز برای اثبات تشیع و امامی بودن سکونی ارائه شده که در ذیل به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود.

١. عدم تقیه امام معصوم از سکونی

ملا‌محمد‌تقی مجلسی از جمله کسانی است که به تشیع سکونی معتقد است. او در شرح مشیخه کتاب من‌لا‌یحضره‌الفقیه می‌نویسد:

به نظر می‌رسد، سکونی امامی است، ولی به علت هم‌نشینی با اهل‌سنت و قاضی آن‌ها بودن، از اهل‌سنت تقیه می‌کرده است؛ به دلیل این‌که در همه ابواب از ائمه نقل روایت دارد و امامان معصوم از او تقیه نمی‌کرده‌اند. [٢٢٧]

این سخن که امام معصوم در برابر سکونی تقیه نمی‌کرد، شاید اندکی مبالغه‌آمیز باشد، چرا‌که برخی اندیشمندان شیعی بعضی روایات صادره از امام را به دلیل وجود سکونی در سلسله اسناد آن و موافقت با دیدگاه اهل‌سنت، تقیه‌ای دانسته‌اند، که با مراجعه به تهذیب[٢٢٨] و استبصار[٢٢٩] این قول تأیید می‌شود.

ولی این استدلال و اشکال، به دو دلیل ناتمامند؛ اول این‌که امامان معصوم حتی در مواردی از زراره و دیگر مشایخ نیز بنا به مصالحی تقیه می‌کردند، تا بتوانند جان


[٢٢٥]. كافي، ج٤، ص٩٥، ح٣.

[٢٢٦]. ر.ک: همان، ج١، ص١٢، ٣٣، ٤٠، ٤٦ و... .

[٢٢٧]. روضة‌المتقین، ج١٤، ص٥٩.

[٢٢٨]. تهذیب‌الاحکام، ج١، ص٩١، ح١٣.

[٢٢٩]. الاستبصار، ج١، ص٢١١، ح٤.