حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٨ - بازشناسی شخصیت اسماعیل بن ابی زیاد سکونی
تصریح کرد، شیخ طوسی در کتاب العدة است:
علمای شیعه به روایات حفضبنغیاث، غیاثبنکلوب، نوحبندراج و سکونی از علمای عامه عمل میکنند. [٢١٦]
هرچند شیخ در کتاب فهرست و رجال خود به مذهب سکونی اشارهای ندارد، ولی رجالیونِ بعد از ایشان، این قول را از شیخ قبول کرده و سکونی را عامی خواندهاند.
پس از شیخ، ابنادریس حلی در مسطرفاتالسرائر در بحث از حجیت خبر واحد مینویسد:
اسماعيلبنابيزياد سكوني از اهلسنت است. در این موضوع مخالفی وجود ندارد. شیخ طوسی در کتاب فهرست خود به این موضوع اشاره کرده است. [٢١٧]
البته شیخ طوسی این مطلب را در کتاب عدةالاصول بیان میکند، نه کتاب فهرست.
رجالیهای دیگر مانند: علامه،[٢١٨] ابنداود،[٢١٩] تفرشی[٢٢٠] و... نیز وی را عامی میدانند.
رجالنویسانِ اهلسنت نیز در ترجمه سکونی بدون اشاره به تشیع یا رافضی بودن سکونی، او را ضعیف میدانند.[٢٢١]
یکی از ادلهای که میتوان بر عامی بودن سکونی برشمرد این است که امام صادق در پاسخِ سؤالات سکونی[٢٢٢] در بیشتر موارد جواب مستقیم نمیدادند، بلکه به افعال و اقوال پیامبر و یا امیرالمؤمنین اشاره میکردند؛ در حالی که اگر سکونی امام را به عنوان امام حق قبول داشت، این استناد در بیشتر موارد لازم نبود.[٢٢٣]
دلیل دیگر بر عامی بودن سکونی این است که وی در بیان نام معصوم، عبارت «عن جعفر» را به کار میبرد و این تعبیر، تعبیری شیعی نیست؛[٢٢٤] چنانچه در روایات بسیاری
[٢١٦]. ج١، ص١٤٩.
[٢١٧]. ج٣، ص٢٨٩.
[٢١٨]. خلاصةالاقوال، ص١٩٩، ش٣.
[٢١٩]. رجال(ابنداود)، ص٤٢٦، ش٥٣.
[٢٢٠]. نقدالرجال، ج١، ص٢٠٩.
[٢٢١]. ر.ک: لسانالمیزان، ج١، ص٤٠٦؛ تقریب تهذیبالاحکام، ج١، ص٩٤، ش٤٤٧؛ الکامل(ابنعدی)، ج١، ص٣١٤؛ تهذیبالکمال، ج٣، ص٩٦.
[٢٢٢]. «السكوني عن أبيعبدالله قال قال رسولالله...»؛ ر.ک: کافی، ج١، ص١٢، ح٩.
[٢٢٣]. ر.ک: خاتمه مستدرک، ج٤، ص١٦٥.
[٢٢٤]. همان.