حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٧ - بازشناسی شخصیت اسماعیل بن ابی زیاد سکونی

گفتنی است، کتاب‌های سکونی به دو طریق (از راه اجازه)، به شیخ منتقل شده:

١.  أخبرنا برواياته ابن‌أبي‌جيد عن محمد ‌بن ‌الحسن (بن ‌الوليد عن محمد بن الحسن) الصفار عن إبراهيم بن هاشم عن الحسين بن يزيد النوفلي عن السكوني.

٢.  أخبرنا الحسين بن عبيد‌الله عن الحسن بن حمزة العلوي عن علي بن إبراهيم عن أبيه عن النوفلي عن إسماعيل بن مسلم الشعيري.[٢١٢]

نکته مهمی که درباره طرق شیخ به کتاب سکونی وجود دارد این است که طریق «ابن‌ولید عن صفار» از سوی قمی‌ها و طریق «ابن‌غضائری عن العلوی» از سوی علمای بغداد است، که این خود می‌تواند دلیلی بر اعتماد و پذیرش کتاب سکونی در بین علما باشد (چنانچه خواهد آمد).

ابن‌ادریس حلی از این کتاب به عنوان اصلی که در بین اصحاب شهرت دارد، نام می‌برد.[٢١٣]

٢. کتاب نوادر که شیخ در فهرست به آن اشاره می‌کند: «له کتاب کبیر و له کتاب النوادر.» طریق شیخ به این کتاب همان طرق کتاب اول است.

٣ . تفسیر سکونی، که آقا‌بزرگ تهرانی این کتاب را به اسماعیل‌بن‌ابی‌زیاد سکونی نسبت می‌دهد. [٢١٤]

 

ظاهراً آقا‌بزرگ این استناد را از فهرست ابن‌ندیم گرفته است: «كتاب تفسير مالك بن انس... كتاب تفسير اسماعيل بن ابي‌زياد.»[٢١٥]

طریقی به این کتاب تفسیر وجود ندارد، اما این احتمال وجود دارد که احادیث تفسیری سکونی که علی‌بن‌ابراهیم در تفسیر خود نقل می‌کند و به سکونی نسبت می‌دهد، از این کتاب گرفته شده باشد.

دوم: مذهب سکونی

درباره مذهب سکونی دو نظر وجود دارد؛ بعضی او را «امامی‌مذهب» و برخی دیگر او را «عامی‌مذهب» می‌دانند. از میان مؤلفان شیعه، اولین کسی که به مذهب سکونی


[٢١٢]. فهرست(طوسی)، ص٣٣، ش٣٨.

[٢١٣]. ر.ک: السرائر، ج‌٣، ص٢٨٩.

[٢١٤]. ر.ک: الذريعه، ج‌٤، ص٢٧٦.

[٢١٥]. فهرست(ابن‌ندیم)، ص٣٦.