نیاز اولیه استدلال به حدیث در درجه اول، اطمینان به صدور آن روایت از معصومان است. از سوی دیگر، شاید بتوان علم رجال را اولین و کوتاه‌ترین راه ممکن برای حصول به این اطمینان، به‌خصوص درباره راویان پرتکرار و مشهور دانست.

اما در این بین، راویان مشهور و پرتکراری وجود دارند که علی‌رغم مطرح شدن در کتاب‌های رجال، هم‌چنان جای بحث در مورد آن‌ها باقی است، چه این‌که فقها از دوران آغاز غیبت تا کنون درباره تعامل با روایت‌های این راویان اختلاف داشته و در دو سو، طرف‌داران توثیق و تضعیف این راویان قرار گرفته‌اند.

یکی از راویانِ پرتکرار و جنجالی (که تقریباً در سند ١١٣٧ روایت از روایات کتب اربعه قرار دارد)، [١٩٢] «اسماعیل‌بن‌ابی‌زیاد سکونی» است که با وجود توثیق شیخ طوسی و اشاره به عامی‌مذهب بودن سکونی، فقها و رجالیون در مورد وی اختلاف کرده، سه نظر متفاوت: عامی ثقه، امامی ثقه و عامی ضعیف را بیان کرده‌اند.

«سکونی» در کتب رجالی

نجاشی در کتاب خود با اشاره به نام این راوی و فقط با اشاره به کتاب و طریق به آن، بحث از ترجمه سکونی را تمام می‌کند؛ بدون آن‌که اشاره‌ای به مدح یا ذم این راوی داشته باشد. [١٩٣]

شیخ طوسی نیز در هر دو کتاب فهرست[١٩٤] و رجال[١٩٥] بدون اشاره به مدح یا ذمّ سکونی فقط به بیان نام، طبقه و کتاب او اکتفا می‌کند. اما شیخ، در کتاب اصولی خود العدة پس از بحث از شرایط ترجیح دو خبر متعارض می‌نویسد:

اگر روایتی از راویان مخالف مذهب بود، به دو شرط عمل به آن خبر واجب است؛ اول، روایت مخالفی از راویان امامیه نباشد؛ دوم، شیعیان در آن موضوع نظر خاصی نداشته باشند. امام صادق می‌فرمایند: «وقتی واقعه‌ای پیش آمد که روایت صحیحی در آن از ما نداشتید، به روایاتی که آن‌ها از امام علی روایت

[١٩٢]. با توجه به آمار نرم‌افزار درایه‌النور.

[١٩٣]. رجال‌(نجاشي)، ص٢٦، ش٤٧.

[١٩٤]. ص٣٤، ش٣٨.

[١٩٥]. ص١٦٠، ش٩٢.