حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٦ - سبک زندگی معنوی و اجتماعی در سیره رضوی(ع)
عَلَيْكَ بِصَلَاةِ اللَّيْلِ وَ عَلَيْكَ بِصَلَاةِ اللَّيْلِ وَ عَلَيْكَ بِصَلَاةِ اللَّيْل.»[٦٦]
در سبک زندگیِ رضوی، نیایش شبانه، تهجد و شبزندهداری جایگاه خاصی دارد. شیخ صدوق در عیون اخبار الرضا(ع) با اسناد خود از ابراهیمبنعباس نقل کرده است که میگفت:
امام رضا(ع) بسيار كمخواب بود و بسيار بيدارى مىكشيد و بيشترِ شب را با بيدارى به سر ميبرد؛ از اول تا هنگام دميدن صبح، و بسيار روزه ميگرفت و سه روز روزه هر ماه از وى فوت نمىشد و ميفرمود: اين روزه مانند روزه گرفتن همه سال است؛ و بسيار پنهانى صدقه ميداد و احسان ميكرد و بيشتر اين كار را در شبهاى تاريك انجام ميداد، و هر كس گمان ميكند كه در فضل مانند او را ديده است، از او باور نكن.[٦٧]
شرح حال راوی حدیث
«ابراهیمبنعباس»، همان ابواسحاق ابراهیمبنعباس صولی (١٧٦ـــــــــ٢٤٣ق) است که از شعرای معروف و بنامِ عصر امام رضا(ع) بوده است.[٦٨]
ابراهیمبنعباس دیوان شعری در مدح امام رضا(ع) دارد. شیخ صدوق نوشته است:
قال الصولي: و كانت لإبراهيمبنالعباس الصولي عم أبي في الرضا(ع) مدايح كثيره أظهرها ثم اضطر إلى أن سترها و تتبعها فاخذها من كل مكان؛[٦٩] صولى (محمدبنیحیی صولی) گويد: ابراهيمبنعباس، عموى پدرم، مدايح بسیاری درباره حضرت رضا(ع) سروده بود كه آنها را آشكارا بيان مىكرد، ولى سپس ناچار شد كه همگى را مخفى کند. بعدها به دنبال آنها گشت و از اينجا و آنجا آنها را گردآورى كرد.
از روایات عیوناخبارالرضا(ع) برمیآید که وی در ردیف شعرای بزرگی مانند دعبل خزاعی بود و هردو اشعار بلندی در رثای اهلبیت(ع)، به ویژه حضرت
[٦٦] . تهذيبالأحكام، ج٩، ص١٧٦.
[٦٧] . «و كان(ع): قليل النوم بالليل، كثير السهر يحيي أكثر لياليه من أولها إلى الصبح و كان كثير الصيام فلا يفوته صيام ثلاثة أيام في الشهر و يقول: ذلك صوم الدهر و كان(ع) كثير المعروف و الصدقة في السر و أكثر ذلك يكون منه في الليالي المظلمة فمن زعم أنه رأى مثله في فضله فلا تصدقه»؛ ج٢، ص١٤٨.
[٦٨] . ر.ک: تاریخ دمشق، ج١٨، ص١٢٤؛ ج٤١، ص٢٥٦؛ تاریخ ابنخلدون، ج٣، ص١٥٠؛ وفیاتالاعیان، ج١، ص٤٧؛ الوافی بالوفیات، ج١٤، ص ١٠؛ موسوعه مؤلفی الامامیه، ج١، ص٢٩٦؛ اعیانالشیعه، ج٢، ص١٦٨، ش٢٦٠.
[٦٩] . عیوناخبارالرضا(ع)، ج٢، ص٢٥، ح٢.