حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣٣ - بررسي تحليليِ اعتبار و جايگاه كتاب «طبالنبي(ص)»

انتهاي روايت در سنن دارقطني[٤٢٤] و تنقيحالتحقيق ذهبي[٤٢٥] «فهو حلال و طهور» آمده، در حالي كه در طب‌النبي «حلال اكله و شربه و وضوؤه‌» آمده، كه احتمال دارد اوصاف «اكله و شربه و وضوؤه» از جانب راوي اضافه شده باشد.

هـ) ركاكت متن

یکی از معیار‌هایی که در گذشته و حال موجب قوت اعتبار روایت شمرده می‌شود، عدم وجود الفاظ رکیک در متن حدیث است؛ تا جایی که رکاکت متن به تنهایی عامل وضع و ردّ روایت شناخته شده است.[٤٢٦] وجود برخي عبارات سست و موهون در متن طب‌النبي، باعث تنزل اعتبار اين كتاب شده است؛ برای مثال طب‌النبي، روايتي را به پيامبر٩ نسبت مي‌دهد كه: «الارز في الاطعمه كاسيد في القوم».[٤٢٧]علاوه بر اين‌كه روايت در هيچ منبع حديثي ديگري يافت نشد، اشكال آن از دو جهت است؛ اولاً، بر اساس كدام دست‌آورد علمي برنج بر همه غذاها برتري دارد؛ و ثانياً، صدور چنين الفاظ سخيفي از شخصي عادي هم بعيد به نظر مي‌رسد، چه رسد به معصوم.[٤٢٨] يا در روايتي ديگر منسوب به حضرت آورده است: «هر وقت رطب آمد به من تهنيت بگوييد و هر وقت رطب رفت به من تسليت بگوييد.»[٤٢٩] علاوه بر اين‌كه متن حاضر در هيچ منبع شيعي يافت نشد، بيان چنين عباراتي از شخص عادي، حمل بر سبك‌سري و شكم‌پرستي او مي‌شود، تا چه رسد كه آن را منسوب به پيامبر ٩ بدانيم. پس اين گونه روايات به دليل ركاكت متن، قابل پذيرش نيست و از اعتبار كتاب مي‌كاهد.

نتيجه‌گیری

طب‌النبي، كتابي باز‌مانده از قرن چهارم يا اوایل قرن پنجم است كه انتساب كتاب به مؤلف آن روشن است. گرچه اين كتاب داراي مزايايي همچون قدمت، شهرت و مشخص بودن هويت كتاب است و هم‌چنين مؤلف آن از علماي مشهور اسلامي است، ولي مشخص نبودن مذهب او به طور قطع، از ارزش آثار او مي‌كاهد؛ براي حدود


[٤٢٤] . سنن دار‌القطني، ج١، ص٣٣.

[٤٢٥] . تنقيح التحقيق في احاديث التعليق، ج١، ص٢١.

[٤٢٦]. ر.ك: روش‌شناسی نقد احادیث‌، ص ٦٧٥ـ ٦٨٥.

[٤٢٧] .طب‌النبي، ح٦٣.

[٤٢٨] . ر.ك: روش‌شناسی نقد احادیث، ص٦٨٣.

[٤٢٩] .«اذا جاء الرطب فهنئوني واذا ذهب فعزروني»؛ طب‌النبي ، ح٨٣.