حَدَّثَنَا أَبُوالْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الدِّينَوَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُوعُثْمَانَ سَعِيدُ بْنُ زِيَادٍ فِي قَرْيَةِ رَامَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي‌زِيَادُ بْنُ قَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَيْدُ بْنِ زِيَادٍ عَنْ جَدِّهِ زِيَادِ بْنِ أَبِي‌هِنْدٍ عَنْ أَبِي‌هِنْدٍ الدَّارِيِّ قَالَ‌ أُهْدِيَ إِلَى رَسُولِ‌اللَّهِ(ص) طبقا [طَبَقٌ‌] مُغَطًّى فَكَشَفَ الْغِطَاءَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ: كُلُوا بِسْمِ اللَّهِ نِعْمَ الطَّعَامُ الزَّبِيبُ يَشُدُّ الْعَصَبَ وَ يَذْهَبُ بِالْوَصَبِ‌ وَ يُطْفِئُ الْغَضَبَ وَ يُرْضِي الرَّبَّ وَ يَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَ يُطَيِّبُ النَّكْهَةَ وَ يُصَفِّي اللَّوْن‌؛ براى رسول خدا ٩ طبقى كه سر آن بسته بود، هديه آوردند. حضرت روكش آن را برداشت و فرمود: «با نام خدا بخوريد. چه خوب خوراكى است كشمش! پى را محكم كند، رنج را مي‌برد، خشم را فرو مي‌نشاند، پروردگار را خشنود ساخته، بلغم را از بين برده، بوى دهان را خوش كرده و رنگ را صفا مي‌دهد».

در حالي كه طب‌النبي فقط «نِعْمَ الادام الزَّبِيبُ»[٤٢٢]را آورده، چون شاهد مؤلف فقط همين قسمتِ روايت بوده است؛ پس، از اين جهت اشكالي بر كتاب وارد نيست، زيرا نفس تقطيع باعث ضعف نیست.

د) ادراج

«ادراج» یعنی این‌که گفتار راوی به روایت افزوده شده، به طوری که گمان شود جزء حدیث است.[٤٢٣] در برخي روايات كتاب طب‌النبي احتمال ادراج وجود دارد و اين مطلب از ارزش كتاب كاسته است؛ برای نمونه، در حديث سي‌ام كتاب آمده است: «المحتكرُ ملعون في الدنيا و الآخرة»، در حالي كه همين حديث در كافي (ج٥، ص١٦٥)، تهذيب (ج٧، ص١٥٩)، استبصار (ج٣، ص١١٣)، من‌لايحضره‌الفقيه (ج٣، ص٢٦٦)، توحيد صدوق (ج١، ص٣٩٠) و از كتب اهل‌سنت در مصنف عبدالرزاق (ج٨، ص٢٠٤)، مستدرك حاكم (ج٢، ص١١) و... آمده است: «المحتكر ملعون» و قسمت دومِ روايت ندارد. پس احتمال ادراج وجود دارد.

نمونه ديگري كه احتمال ادراج در آن وجود دارد، حديثِ پنجاهم كتاب است كه در

[٤٢٢] . طب‌النبي، ح١٠٨.

[٤٢٣] . «ادراج» گاهی در متن است و گاهی در سند. «ادراج در سند» یعنی آن که اوصافی را به نام راوی در سند می‌افزاید و به نظر می‌رسد، واقعاً این توصیف از آغاز در سند بوده. «ادراج در متن» یعنی راوی در اول، وسط یا پایانِ حدیث، گفتاری از خود را به عنوان استدلال بر حدیث یا تبیین واژه‌ای از آن درج می‌کند و توهم شود که این گفتار، سخن معصوم است؛ مقباس‌الهدایة‌، ج١، ص٣٦٦؛ آشنایی با علوم حدیث‌، ص١٩٣.