هنگام مواجهه با كلامِ منسوب به معصومان:، نبايد پيش از بررسي عالمانه، آن را به صورت قطعي پذيرفت و يا انتساب آن را به معصوم مردود دانست، زيرا تا وقتی صدور كلامي از معصوم ثابت نشود، نسبت دادن آن به ایشان روا نیست و عمل و اعتقاد به آن - الزاماً- تأمین‌کننده سعادت بشر نخواهد بود. به بهانه وجود روایات ضعیف نیز نمی‌توان میراث حدیثی را کنار گذاشت؛ لذا براي پذيرش و يا ردّ هر حديثي نياز به مشخص شدن درجه اعتبار آن است.

کتاب طب‌النبي اثری باقی‌مانده از اواخر قرن چهارم يا ابتداي قرن پنجم بوده، كه دربردارنده روايات طبي منسوب به پيامبراكرم ٩ است. مؤلف آن محدثي مشهور به نام ابوالعباس مستغفري است. کاربردی بودن روايات طب‌النبي از سویی، و مشخص نبودن اعتبار روايات به دليل اختلاف در مذهب مؤلف، مرسل بودن روایات، تناقض برخي روايات آن با عقل و... از سوی ديگر، ضرورت پژوهش درباره اين كتاب را ایجاب می‌کند. مأموریت این نوشتار، داده‌سازي و كشف و تحليل همه داده‌هايي است که به اعتبارسنجی كتاب طب‌النبي کمک می‌کند و هدف آن مشخص شدن میزان اعتبار کتاب برای عمل و استناد است. فايده اين تحقيق در اعتماد و عمل به روايات طبي و تدوين طب اسلامي مأثور روشن مي‌شود. گرچه تاكنون پژوهش‌هايي در رابطه با روايات طبي انجام گرفته،[٣١٠] اما نخستین‌ بار است که اين كتاب با ملاك‌هايي جامع و به صورت روش‌مند و تطبيقي، اعتبارسنجي مي‌شود.

نوشتار حاضر در قالب و شیوه‌ای نو بر اساس ملاک‌های ارائه‌شده در پایان‌نامه «ملاک‌های اعتبارسنجی منابع حدیثی شیعه»[٣١١] به تعيين اعتبار كتاب طب‌النبي مي‌پردازد. در این روش، مجموعه معیارهایی که می‌تواند در اعتبار کتاب حديثي، نقش داشته باشد در سه محور اصلی بررسی می‌شود، که عبارتند از: تحلیل شخصيت مؤلف، ويژگي‌هاي كتاب و متن آن. هر یک از اين معیارها به طور طبیعی اعتباری را

_١_. برای نمونه ر.ك: دانش‌نامه احاديث پزشكي؛ علوم حديث، «درآمدي بر جايگاه روايات پزشكي»، ش٤١؛ پ‌ژوهش‌نامه قرآن و حديث، «تبارشناسي روايات طبي»، ش٤؛ حديث حوزه، «از طبابت راويان تا درايت حكيمان»، ش٤؛ علوم حديث، «پژوهشي در اعتبار رساله ذهبيه»، ش٦٣ و... .

[٣١١] . دانشگاه قرآن و حدیث، دانشكده علوم حديث، پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد محمد‌مهدي ‌احساني‌فر(در اين پايان‌نامه حدود ١٥٠ ملاك جهت اعتبارسنجي كتاب‌های حديثي شيعه ارائه شده است).