منابع حديثيِ شيعه و اهل‌سنت دربردارنده روايات فراواني درباره آداب خوردن، آشاميدن، خواص خوراكي‌ها و راه درمان بسياري از بيماري‌هاست؛ به‌گونه‌اي كه برخي از بزرگان به تأليف كتاب‌هايی در اين باره پرداختند. با توجه به اهميت موضوع بهداشت و سلامتي بشر، ناسازگاري برخي از اين روايات با علم و تجربه پزشكي و هم‌چنين انگيزه‌هاي مختلفي كه براي جعل اين گونه روايات وجود داشته، اين پرسش به ذهن مي‌آيد كه: اين روايات تا چه حد معتبرند؟

يكي از كتاب‌هاي حديثي كه به جمع‌آوري اين گونه روايات پرداخته، كتاب طب‌النبي، تأليف ابوالعباس مستغفري است. از آن‌جايي كه شناخت میزان اعتبار کتاب حديثي، تأثیري مستقیم در توجه به روایات آن دارد، تحقيق در جهت روشن شدن اعتبار هر كتاب حديثي ضرورت مي‌يابد. اين پژوهش به اعتبارسنجي اين اثر با توجه به شخصيت مؤلف، ويژگي‌هاي كلي كتاب و متن آن مي‌پردازد. گرچه روايات كتاب طب‌النبي از طرق اهل‌سنت اخذ شده، در عين حال تعدادي از روايات آن در منابع اوليه شيعه نیز آمده است. کتاب طب‌النبي به دلیل وجود تصحيف، تقطيع، نقل به معنا و حتي ركاكت متن در شماري از روايات آن، متن قوی‌ای ندارد.

کلیدواژه‌ها: ابوالعباس مستغفري، احاديث طبي، حوزه حدیثی سمرقند، اعتبارسنجيِ منابع حدیثی، علوم حديث.

[٣٠٩] پژوهشگر مركز تخصصي علوم حديث حوزه علميه قم.