روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٧٦٩ - روزشمار جنگ جمعه ٦ آذر ١٣٦٠ ٣٠ محرم ١٤٠٢ ٢٧ نوامبر ١٩٨١

تپه های بلند رملی خاک برداری شدند. پس از دو هفته کار مداوم و خستگی ناپذیر در بعدازظهر ششم آذرماه ١٣٦٠ و در آخرین روز از ماه محرم، کار ساختن یک جاده خاکی به ارتفاع نیم متر روی رمل ها و تا دیدگاه یکم به پایان رسید. در کنارة این راه برای جلوگیری از ریزش تپه های شنی روی جاده و حرکت رمل ها، با هزاران کیسة شنی کناره سازی شد. از این به بعد، تا دیدگاه سوم به علت وجود زمین های سخت نیازی به جاده سازی نبود. همچنین از دیدگاه یکم تا سوم برای مشخص بودن امتداد مسیر و جلوگیری از گم یا منحرف شدن خودروها و پرسنل، به فاصلة هر ١٠٠ متر، دستک های چوبی یا آهنی نصب شد و فانوس های بادی به آنها نصب گردید و به این ترتیب جاده ای در دل رمل ها و به موازات و به فاصله ٥ تا ٨ کیلومتر از جناح شمالی عراقی ها و به طول ١٦ کیلومتر احداث شد.»[١]

بدین ترتیب، این جاده که نقش بسیار اساسی در عملیات داشت، بعدازظهر روز ٦/٩/١٣٦٠ به پایان رسید و آماده بهره برداری شد. رحیم صفوی چند روز پیش از اجرای عملیات در جلسه فرماندهان تیپ عملیاتی سپاه درباره اهمیت شناسایی هایی که در مدت دو ماه در این مناطق رملی صورت گرفت و پیشنهادی که جهاد براساس اطلاعات جمع آوری شده برای احداث جاده مطرح کرده بود، گفت: «نتیجه شناسایی ها این بود که بچه [های اطلاعات سپاه] پشت رمل ها را توانستند بشناسند و اینکه بگویند اینجا باید جاده سازی شود و در جایی که به گفته دشمن غیرقابل عبور بود و [عراقی ها] نوشته بودند که [ایرانی ها] قادر نیستند واحدهایشان را حرکت بدهند، به یاری خدا و با شناسایی، "نتوانستن" و "غیرمقدوربودن" منتفی شد.»[٢]

[١] سید یعقوب حسینی، مسعود بختیاری و محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد٢، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی، ١٣٧٣، صص ٢٠٠ - ١٩٧.

[٢] سند شماره ٥٢٦٨، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: شرح عملیات قرارگاه مرکزی (عملیات طریق القدس)، ص٣، ١٧/٩/١٣٦٠.