روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٧٥٠ - روزشمار جنگ پنجشنبه ٥ آذر ١٣٦٠ ٢٩ محرم ١٤٠٢ ٢٦ نوامبر ١٩٨١
تدارک دیده بودند، تصور می کردند که این اجلاس یک ماه پس از پایان یافتن موضوع آواکس ها، قدرت آنها را در خاورمیانه تأیید کند.
بن بست مذاکرات درباره خودمختاری فلسطینی ها در میان مصری ها و اسرائیلی ها نیز سبب ایجاد تسهیلاتی برای عربستان به منظور ارائه راه دیگری بجز قراردادهای کمپ دیوید شد. بااین حال، چندین عضو جبهه پایداری و در درجه اول سوریه هشدار داده بودند که زمان مناسبی برای آغاز چنین ابتکاری در نظر گرفته نشده است. به گفته یک منبع آگاه در فاس، هشدارهای سوریه مبنی بر نگنجاندن طرح فهد در دستور کار اجلاس سران عرب در هفته های اخیر افزایش یافته بود. درعین حال، به گفته تعدادی از هیئت های نمایندگی عرب، بی میلی سوریه به طرح فهد چندان ارتباطی به توافق نکردن این کشور با این طرح ندارد، بلکه بیشتر به دلیل جاه طلبی های جدید عربستان در منطقه است. در چنین جو رقابتی در دنیای عرب، اجلاس سران عرب در فاس برگزار شد. به گفته یک منبع موثق، شرکت کنندگان در اجلاس موضوع مطرح شدن یا نشدن طرح فهد را به سرعت بررسی کردند. عربستان درمورد آنچه که این کشور آن را یک سیلی ازجانب سوریه تلقی کرده، به شدت رنجیده است، زیرا سوریه نقش عربستان را به عنوان یک میانجی دیرینه درمورد مسئله لبنان متزلزل کرده است.
روابط عربستان و سوریه به طور اجتناب ناپذیری بازتاب هایی بر جبهه لبنان خواهد داشت. اظهارنظر دراین باره که اجلاس سران عرب به نزدیکی کشورهای عرب میانه رو و مصر می انجامد، بسیار زود است، اما این موضوع قطعی است که جهان عرب برای برقراری مجدد وحدت پس از کنفرانس فاس دوران سختی درپیش خواهد داشت.[١]
واحد مرکزی خبر نیز از بیروت درباره بازتاب این شکست سیاسی عربستان در مطبوعات لبنان و علل شکست این کنفرانس گزارش داد: روزنامه های بیروت که این خبر را با عنوان های درشت به چاپ رسانیده اند، ابراز نگرانی کرده اند که ممکن است کنفرانس فاس آخرین کنفرانس سران عرب باشد و در آینده، جهان عرب قطب بندی شود و به سوی تشکیل گروه ها و پیمان های چندجانبه پیش رود، طوری که با گسترش این شکاف، گردآمدن مجدد سران عرب مقدور نباشد.
روزنامه السفیر در سرمقاله خود با عنوان درشت نوشته است: طرح فهد باعث ازهم پاشیدن کنفرانس سران عرب شد و اکنون منطقه عربی را خطر محوری شدن و قطب گرایی تهدید می کند.
محافل مطبوعاتی در بررسی علل شکست کنفرانس سران
[١] روزنامه اطلاعات، ٨/٩/١٣٦٠، ص١٢.