روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٢٤ - روزشمار جنگ دوشنبه ٢٥ آبان ١٣٦٠ ١٩ محرم ١٤٠٢ ١٦ نوامبر ١٩٨١
زمین، استعداد، نوع استقرار، مواضع پدافندی، موانع دفاعی و استحکامات دشمن محاسبه و با توان خودی مقایسه شده است و در پایان نیز نه تنها دستیابی به پیروزی و موفقیت، تعلیق به محال شده است، بلکه پیروزی احتمالی و با درصد پایین نیز فاقد مزیت و برتری تعیین کننده خوانده شده است. این دیدگاه برادران ارتش درحالی مطرح می شد که ازنظر فرماندهان سپاه موفقیت این عملیات باتوجه به تک ازسمت تپه های رملی بسیار محتمل بوده است و دراین صورت علاوه بر انهدام نیرو و امکانات دشمن در منطقة عمومی بستان، عقبة دشمن در محور تنگه چزابه نیز مسدود می شد و بین جبهة شمالی دشمن در منطقة شوش و دزفول و جبهه جنوبی دشمن در محورهای اهواز و خرمشهر فاصله ایجاد می شد و این امر ارتش عراق را با دشواری های بسیاری روبه رو می کرد.
براساس برآورد برادران ارتش، نسبت تعداد تانک های عراق ٥/٢ برابر و توپخانه های عراق باتوجه به محدودیت مهمات خودی و مقدورات عراق دو برابر نیروهای ایرانی محاسبه و ذکر شده که برتری مطلق هوایی با دشمن است. یگان های احتیاط دشمن نیز سه برابر نیروهای احتیاط ایران برآورد شده است. از سوی دیگر، در این برآورد، ارتش عراق ازنظر نیروی انسانی (با احتساب نیروهای سپاه) بر نیروهای خودی برتری ندارد، اما ازنظر یگان های مکانیزه به نسبت ٢ به ١ بر ایران برتری دارد، باوجوداین، وجود میل جنگجویی و روحیه تهاجمی سپاه پاسداران[١] از نقاط قوت نیروهای ایران برشمرده شده است.
تهیه کنندگان برآورد با بررسی موقعیت زمین منطقه، استحکامات دفاعی دشمن و وجود موانع طبیعی در جناحین نیروهای عراقی، دشمن را در موضع برتر ارزیابی و نتیجه عملیات را مبهم توصیف کرده و موفقیت آن را با تردید جدی مواجه دانسته اند.
در قسمتی از این بررسی، درباره موانع طبیعی و مصنوعی منطقه آمده است: «ازنظر زمین، دشمن بر ما برتری قابل توجهی داشته و ما مجبور به تک در زمین هایی هستیم که برای تک ما مناسب نیست. به علاوه دشمن مواضع پدافندی خود را در الله اکبر با اتکا به مانع رودخانه در جنوب و زمین های رملی در شمال، به نحو غیرقابل تصوری مستحکم کرده و با استفاده از میادین مین عمیق و پیوسته، سیم خاردار، موانع ضدتانک و سلاح های ضدتانک شدیداً تقویت نموده است. به طور خلاصه، دشمن با استفاده از موانع طبیعی و مصنوعی، در مواضعی پدافند می کند که او را از امتیازات تقریباً طبیعی برخوردار می سازد.»
[١] «تفوق غیرقابل انکار ما بر دشمن، میل جنگجویی و روحیه تهاجمی سپاه پاسداران می باشد که به نیروهای رزمنده ارتش نیز توانایی تازه می دهد. درمقابل، با تجربه از عملیات گذشته، دشمنی دربرابر ما قرار دارد که ازنظر روحی آسیب دیده و فرسوده شده است.» (اسناد تکمیلی عملیات طریق القدس، مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، پاییز ١٣٨٣، ص٥٢.)