روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٣٩ - روزشمار جنگ دوشنبه ٢٥ آبان ١٣٦٠ ١٩ محرم ١٤٠٢ ١٦ نوامبر ١٩٨١
١
علیرضا نوبری، رئیس سابق بانک مرکزی ایران که از نزدیکان بنی صدر رئیس جمهور عزل شده است، امروز در گفت وگو با خبرگزاری رویتر، ضمن نقل برخی مطالب درباره چگونگی خریدهای نظامی از کشورهای غربی، نیاز به واردات و کاهش فروش نفت و محدودیت های اقتصاد ایران ازجمله نبود امکان خریدهای اعتباری یا گرفتن وام از سایر کشورها را عاملی برای سقوط حکومت ایران ذکر کرد. گزارش خبرگزاری رویتر دراین باره به شرح زیر است:
«بسیاری از کالاهای مصرفی امریکایی هم اکنون نیز وارد ایران می شود، اما این مطلب درباره قطعات یدکی پیشرفته ای که تهران برای بازسازی صنعت نفت خود به آنها احتیاج دارد، صدق نمی کند. ... کشورهای غربی که سابقاً مایل به تبعیت از تحریم اقتصادی به رهبری امریکا نبودند، اکنون مایل به ارسال تکنولوژی مورد نیاز به ایران نیستند. ما سابقاً قطعات یدکی مورد نیاز خود را از کشورهای دوست در غرب دریافت می کردیم، اما اکنون حتی آنها هم حاضر به همکاری نیستند. وی افزود: برنامه های عمرانی همراه جنگ با عراق، افزایش صادرات نفت را در آینده نزدیک غیرممکن می سازد و این درحالی است که ایران برای پرداخت پول کالاهای وارداتی به افزایش ارز خارجی نیازمند است.
نوبری که از افراد جوان و تحصیل کرده خارج است و از بنی صدر رئیس جمهور سابق ایران حمایت می کرد، از افشای نام کشورهای غربی که به ایران قطعات یدکی ارسال می کردند سر باز زد و افزود: "خریدهایی که ازطریق سفارت ایران در وین انجام می گرفت، همگی از کشورهای غیراروپایی بودند که با امریکا نیز روابط حسنه داشتند. نوبری درمورد صادرات نفت ایران گفت: این صادرات به ٥٠٠ هزار بشکه در روز تقلیل یافته است، درحالی که در زمان حکومت شاه در سال ١٩٧٨ این رقم به ٤ میلیون و ٤٠٠ هزار بشکه در روز بالغ می شد." وی اضافه کرد: درحال حاضر، ایران برای کسب درآمد مورد نیاز خود به فروش حداقل یک میلیون و ٥٠٠ هزار بشکه در روز احتیاج دارد." نوبری به واردات ایران نیز اشاره کرده و گفت: "واردات نیز درحال حاضر در خطر است، زیرا ذخایر ارزی بانک مرکزی که زمانی ١٤ میلیارد دلار بود به ٢ میلیون دلار کاهش یافته و مقدار بدهی های ایران نیز درحال رشد است. کمبود ارز خارجی به جیره بندی و طولانی ترشدن صف های کالاهای اساسی وارداتی مانند روغن و برنج منجر شده است." نوبری افزود: "نارضایتی حاصل از کمبودها احتمالاً به موجی از اعتراضات و اعتصاب هایی که قادر به سرنگون کردن رژیم اسلامی است، تبدیل خواهد شد." نوبری گفت: "زمستان آینده بسیار سخت خواهد بود، زیرا دولت پول کافی دراختیار ندارد تا کمبودها را از بین ببرد."
وی همچنین معتقد است که ایران برای قرض گرفتن پول از خارج شانس کمی دارد. نوبری گفت: "اعتبار دولت ایران برای گرفتن قرض از بانک های خارجی حتی بانک جهانی یا صندوق بین المللی پول صفر است." وی اقتصاد داخلی ایران را کاملاً درهم پاشیده توصیف کرده و گفت: "تورم حدود ٣٥ درصد است، تولید ناخالص ملی رشد منفی دارد و نیمی از تراکتورهای مملکت غیرقابل استفاده می باشد و تنها از ١٥ درصد قابلیت کار راه آهن ملی ایران استفاده می شود."»[١]
[١] خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، ٢٤١، ٢٦/٨/١٣٦٠، صص ١٠ - ٨، وین - خبرگزاری رویتر، ٢٥/٨/١٣٦٠.