المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥٩ - اقسام الف و لام

الف و لام گاهى براى استغراق افراد جنس مى‌آيد و آن در وقتى است كه بجاى آن لفظ « كلّ » حقيقتا قرار گيرد و زمانى براى استغراق صفات افراد مى‌آيد و آن زمانى است كه بجاى آن لفظ « كلّ » مجازا واقع شود.

و در پاره‌اى اوقات براى بيان حقيقت مى‌آيد و آن در صورتى است كه با آن و مدخولش به ماهيّت تنها با قطع‌نظر از زوائد برآن اشاره شود.

و در برخى از وقت‌ها نيز الف و لام براى تعريف عهد ذهنى و حضورى و ذكرى مى‌آيد.

شرح و توضيح‌

مؤلّف گويد:

نحاة الف و لام را بردو قسم تقسيم كرده‌اند:

١- الف و لام اسمى.

٢- الف و لام حرفى.

الف و لام اسمى همان الف و لام موصوله است كه براسماء فاعل و مفعول داخل مى‌شود.

و الف و لام حرفى نيز بردو قسم است.

١- الف و لام تعريف.

٢- الف و لام زائده.

الف و لام تعريف نيز خود بردو قسم است:

١- الف و لام تعريف عهد.

٢- الف و لام تعريف جنس.

و الف و لام زائده نيز خود بردو قسم مى‌باشد:

١- الف و لام زائده لازمه مانند الف و لام داخل بر « الّذىّ ».

٢- الف و لام زائده غير لازمه مانند الف و لامى كه بربرخى اعلام داخل مى‌شود كه اگر حذف گردد محذورى لازم نمى‌آيد.