المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٢ - اعراب اسمائيكه شبه جمع هستند

تجزيه و تركيب‌

اولو: معطوف است به عشرون و همچنين است عالمون و علّيّون و ارضون.

شذّ: حال است از « ارضون ».

و السّنون: معطوف است به عشرون.

ترجمه:

و اولو و عالمون و علّيّون و ارضون نيز در حاليكه اعراب مزبور در آن شاذّ است و همچنين سنون جملگى مانند عشرون به جمع مذكور ملحق شده‌اند.

شرح عربى:

و الحق ايضا اسما جمع و هما:

اولو، بمعنى اصحاب و عالمون، قيل هو جمع العالم و ردّ بانّ العالمين دالّ على العقلاء فقط و العالم دالّ عليهم و على غيرهم، اذ هو اسم لما سوى البارى تعالى، فلا يكون جمعا له، للزوم زيادة مدلول الجمع على مدلول مفرده.

و الحق ايضا اسم مفرد به و هو علّيّونا، لانّه كما قال فى الكشّاف اسم لديوان الخير الّذى دوّن فيه كلّما عملته الملائكة و صلحاء الثّقلين لاجمع.

و يجوز فى هذا النّوع ان يجرى مجرى حين فيما يأتى و ان تلزمه الواو و يعرب بالحركات على النّون نحو:

و اعترتنى الهموم بالماطرون.

و ان تلزمه الواو و فتح النّون نحو:

و لها بالماطرون اذا اكل النّمل الّذى جمعا.

و ارضون، بفتح الرّاء جمع ارض بسكونها، شذّ اعرابه هذا الاعراب، لانّه جمع تكسير و مفرده و مؤنّث و الحق به ايضا السّنونا، بكسر السّين جمع سنة بفتحها، لما ذكر فى ارضين.