المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣ - اشكال و انتقاد به علامت بودن

لو» مى‌باشد.

و كلمه « ان » شرطيّه بوده و جمله « كنت عالما باذناب لوّ» شرط و جمله « لم تفتنى اوائله» جواب آن مى‌باشد.

و « اذناب » بفتح « همزه » جمع « ذنب » بفتح ذال و نون بمعناى عاقبت و دنباله مى‌باشد.

و كلمه « تفتنى » فعل مضارع معلوم و مشتقّ از « فوت » بمعناى رفتن و زائل شدن مى‌باشد.

و ضمير در « اوائله » به « لو » عود مى‌كند.

ترجمه:

برلو گفتن ملامت و سرزنش مى‌شوم و اگر برعاقبت و سرانجام آن مطّلع مى‌بودم هرگز ابتداء و اوائلش از من فوت نمى‌گرديد يعنى ابتداء آرزو نمى‌كردم تا اين آرزو بى‌فرجام و بدون نتيجه بماند.

قوله: و تسمع بالمعيدى خير من ان تراه: مرحوم ابو طالب در حاشيه ميفرمايد:

كلمه « المعيدى » تصغير « معيدى » بضمّ ميم و تشديد دال و ياء منسوب بوده كه به معد بن عدنان يعنى يكى از اجداد پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم انتساب دارد و دال اينكلمه در وقت تصغير مخفّف قرائت مى‌شود و سپس اينكلمه را علم براى شاعرى قرار داده‌اند و در ذيل اين مصراع اينطور نقل شده كه:

مردى اوصاف « معيدى » را شنيد و راغب شد وى را ببيند لذا از وطنش خارج شده و طىّ مسافت و قطع مراحل نمود و مشاقّ و متاعب زيادى را تحمّل كرد تا خود را بوى رسانيد و در مجلسى كه او را ملاقات كرد از او شعرى غير موزون شنيد كه موجب دلتنگى وى شده و اعتقادش نسبت باو سلب گرديد لذا گفت:

تسمع بالمعيدى الخ يعنى شنيدن معيدى بهتر از ديدنش مى‌باشد.

قوله: لجعل لو الخ: علّت است براى « لا يقدح».

قوله: و حذف ان المنسبك مع الفعل بالمصدر: كلمه « المنسبك » صفت است‌