المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٢ - حكمى ديگر از احكام ضمائر

ترجمه:

و خلتنيه نيز همچنين است ولى من اتّصال را اختيار كرده و غير من انفصال را برگزيده است.

شرح عربى:

كذاك، الهاء من، خلتنيه، و نحوه فى اتّصاله و انفصاله خلاف، و اتّصالا اختار، تبعا لجماعة منهم الرّمانى، اذ الاصل فى الضّمير الاختصار و لانّه وارد فى الفصيح.

قال صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: ان يكنه فلن تسلّط عليه و ان لا يكنه فلا خير لك فى قتله.

غيرى، اى سيبويه، و لم يصرّح به تأدبّا، اختار الانفصالا، لكونه فى الصّورتين خبرا فى الاصل و لو بقى على ما كان لتعيّن انفصاله كما تقدّم.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

كلمه « خلتنيه » نيز مانند « كنته » مى‌باشد.

شارح گويد:

يعنى خلتنيه و لفظ ديگرى كه بآن شبيه باشد مانند « كنته » مورد اختلاف است در اينكه « هاء » را متّصل بايد آورد يا انفصالش متعيّن مى‌باشد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

ولى من اتّصال را اختيار مى‌نمايم.

شارح گويد:

اين رأى از مصنّف به تبعيّت از جماعتى بوده كه از جمله ايشان رمّانى نحوى است و دليل ايشان آنستكه:

اصل در ضمير اختصار بوده و رعايت اين اصل مقتضى است حتّى الامكان ضمير را متّصل آورد.

و از اين گذشته در كلام فصيح اينطور وارد شده چه آنكه پيامبر اكرم‌