المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٦ - جر و نصب در الفاظى كهاعراب نيابى دارند
مثلا در كلا و كلتا مىگوئيم:
رأيت الرّجلين كليهما « بفتح لام قبل از ياء».
و رأيت امرأتين كلتيهما (بفتح تاء قبل از ياء».
قوله: و تخلف الياء: كلمه « تخلف » يعنى جاىنشين مىشود.
قوله: المتقدّم ذكرها: ضمير در « ذكرها » به الالفاظ راجع است.
قوله: بعد ابقاء بفتح لما قبلها: ضمير در « قبلها » به ياء راجع است.
متن: «٣٥»
|
و ارفع بواو و بيا اجرر و انصب |
سالم جمع عامر و مذنب |
تجزيه و تركيب
ارفع: بصيغه امر حاضر، فعل و فاعل.
بواو: جارّ و مجرور، متعلّق به « ارفع ».
و: عاطفه.
بياء: جارّ و مجرور، متعلّق به « اجرر » و « انصب ».
اجرر: بصيغه امر حاضر، فعل و فاعل.
و انصب: معطوف است به « اجرر ».
سالم: مفعولى است كه « ارفع و اجرر و انصب» در آن تنازع كردهاند لذا آنرا مفعول براى « انصب » قرار داده و آندو را در ضمير آن عمل مىدهيم كه در لفظ حذف شدهاند و تقدير كلام ارفعه و اجرره مىباشد.
جمع: مضاف اليه، مضاف.
عامر: مضاف اليه.
و مذنب: معطوف است به « عامر ».
ترجمه:
جمع سالم عامر و مذنب را بواسطه واو رفع و بيا جرّ و نصب بده.