المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦٥ - پارهاى از موارد وجوبحذف خبر

شاهد در « ماء » موصوله است كه مبتداء بوده و بعد از واو بمعناى « مع » قرار گرفته لذا خبرش واجب الحذف مى‌باشد.

بنابراين اگر واو نصّ و صريح در معناى معيّت (مصاحبت) نباشد حذف خبر واجب نيست بلكه جايز است مانند آنچه در بيت فرزدق آمده:

يعنى آنجماعت براى من آرزوى مرگ نمودند، مرگى كه جوانى را متفرّق مى‌نمايد، و هرشخصى با مرگ ملاقات و برخورد خواهد نمود.

شاهد در « يلتقيان » است كه خبر براى « الموت » بوده و ذكر شده زيرا مبتداء بعد از واوى قرار دارد كه نصّ و صريح در معناى مصاحبت نيست چه آنكه « مرء » بملاحظه مرء بودنش مقارن و مصاحب با مرگ نيست تا واو بطور صراحت برآن دلالت نمايد.

سپس مصنّف گويد:

و نيز اگر مبتداء قبل از حالى قرار گيرد كه براى خبر واقع شدن صالح نباشد خبرش واجب الحذف است.

شارح گويد:

مقصود اينستكه در دو مورد ديگر حذف خبر واجب است:

الف: آنكه مبتداء مصدر باشد.

ب: آنكه مبتداء مصدر نبوده ولى بمصدر اضافه شده باشد.

منتهى در هردو فرض شرط آنستكه بعد از مبتداء حالى قرار گرفته كه براى خبر بودن از مبتداء صلاحيّت نداشته باشد.

قوله: و هو المصاحبة: ضمير « هو » به مفهوم « مع » راجع است.

قوله: و هو قبل حال الخ: ضمير « هو » به مبتداء راجع است.

شرح عربى:

فالمصدر، كضربى العبد مسيئا، فمسيئا حال سدّ مسدّ الخبر المحذوف وجوبا و الاصل حاصل اذا كان او اذ كان مسيئا فحذف حاصل ثمّ‌