المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧ - تعريف ارجوزه

و جمله « مقاصد النّحو بها محويّه» صفت است براى « الفيّه » بنابراين محلّا مجرور است.

ترجمه:

و نيز محمّد پسر مالك مى‌گويد:

از خداوند متعال در نظم الفيّه استعانت مى‌جويم، الفيّه‌اى كه مهمّات علم نحو در آن جمع شده است.

شرح عربى:

و استعين اللّه فى نظم ارجوزة الفيّة.

ترجمه و شرح:

[تعريف ارجوزه‌]

و از خداوند متعال كمك مى‌خواهم در بنظم آوردن ارجوزه الفيّه.

قوله: ارجوزه: عبارتست از قصيده‌اى كه از بحر رجز باشد.

بحر رجز يكى از شانزده بحور عروضى است كه داراى هشت « مستفعلن » باشد چنانچه شمس الدّين محمّد بن قيس رازى در معجم معائير اشعار عرب اينطور آورده مانند بيت ذيل:

شرح عربى:

عدّتها الف بيت او الفان، بناء على انّ كلّ شطر بيت.

و لا يقدح ذلك فى النّسبة كما قيل لتساوى النّسب الى المفرد و المثنّى كما سيأتى.

ترجمه و شرح:

تعداد و شماره اشعار الفيّه يا هزار بيت است يا دو هزار بيت بنابر اينكه هرمصراعى يك بيت محسوب شود.