المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٨ - آراء در وجه بناء ضمائر

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

براى رفع و نصب و جرّ « نا » صلاحيّت دارد.

شارح گويد:

كلمه « جرّ » در عبارت متن با تنوين بايد خوانده شود و مقصود از « نا » كلمه‌اى است كه دلالت برمتكلّم مع الغير مى‌نمايد.

مثال مجرور بودن « نا » اعرف بنا مى‌باشد.

و مثال نصب « فانّنا » بوده.

و مثال رفع « نلنا المنح» مى‌باشد زيرا « نلنا » فعل و فاعل و « منح » مفعول آنست.

و غير از آنچه تا باينجا ذكر شد (يعنى ياء متكلّم و كاف خطاب و هاء غيبت و نا) اختصاص به رفع دارد و آن عبارتست از « تاء فاعلى» مانند ضربت و ضربت و ضربت و الف مثل نصرنا و اضربا و واو همچون ضربوا و ياء مخاطبه مانند تضربين و نون جمع مؤنّث مثل ينصرن.

سپس مصنّف گويد:

الف و واو و نون هم براى غائب بوده و هم براى غير آن.

شارح گويد:

اين الفاظ ضمائر متّصلى بوده كه هم بجاى غائب استعمال شده و هم براى غير آن يعنى مخاطب مى‌آيند مانند:

قاما و قاموا و قمن.

در اين سه مثال الف و واو و نون براى غائب مى‌باشند.

و اعلما و اعلموا و اعلمن.

در اين سه مثال كه فعل بصيغه امر حاضر است الف و واو و نون براى مخاطب هستند.