المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢٦ - موارد مفيد بودن ابتداء بنكره

و: رجل من الكرام عندنا (مردى كه اين صفت دارد از افراد كريم مى‌باشد نزد ما است).

شرح عربى:

و، الثّانى ان يتقدّمها استفهام نحو: هل فتى فيكم.

و الثّالث ان يتقدّمها نفى نحو: ان لم تكن خليلنا فما خلّ لنا

و الرّابع ان تكون موصوفة بوصف امّا مذكور نحو: رجل من الكرام عندنا.

او مقدّر نحو: شرّ اهرّ ذاناب اى عظيم، على احد التّقديرين.

و كذا ان كان فيها معنى الوصف نحو: رجيل عندنا اى رجل حقير عندنا.

او كانت خلفا من موصوف كمؤمن خير من كافر.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

و نيز مانند: هل فتى فيكم.

شارح گويد:

٢- آنكه ادات استفهام برمبتداء نكره مقدّم شده باشد مانند مثاليكه مصنّف ذكر نموده.

شاهد در « فتى » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و « فيكم » جار و مجرور متعلّق به « استقرّ » خبر آن مى‌باشد و چون قبل از آن هل كه از ادات استفهام است قرار گرفته ابتداء بآن جايز مى‌باشد.

٣- آنكه ادات نفى برمبتداء مقدّم شده باشد مانند:

ان لم تكن خليلنا فما خلّ لنا.

يعنى اگر تو دوست ما نباشى پس هيچ دوستى براى ما نيست.

شاهد در « خلّ » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و « لنا » جار و مجرور، متعلّق به « استقرّ » بوده و خبر آن مى‌باشد و چون قبل از آن « ما » كه از ادات نفى است قرار گرفته ابتداء بآن جايز مى‌باشد.