المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٤ - خبر واقع شدن ظرف و جار و مجرور

قوله: حالكونهم: ضمير جمع به اهل لسان راجع است.

قوله: مقدّرين له: ضمير در « له » به كلّ واحد من الظّرف و الجارّ و المجرور راجع است.

قوله: متعلّقا: بفتح لام و مقصود از آن وصف يا فعلى است كه معناى ظرف و جار و مجرور با آن تمام و تكميل مى‌شود و همان عامل در ظرف است مثلا در مثال « زيد فى الدّار» معنا اينستكه زيد كان فى الدّار پس چون معناى « فى الدّار» با « كان » تمام مى‌شود همان « كان » در فى الدّار عامل بوده و اصطلاحا بآن متعلّق (بفتح لام) و به « فى الدّار» متعلّق (بكسر لام) مى‌گويند.

قوله: هو الخبر فى الحقيقة: ضمير « هو » به متعلّق راجع است.

قوله: و لا يكون الّا كائنا: ضمير در « لا يكون» به متعلّق راجع است.

قوله: او ما فيه معنى كائن: ضمير در « فيه » به ما موصوله راجع است.

شرح عربى:

فرع‌

يجب حذف هذا المتعلّق و شذّ التّصريح به فى قوله:

فانت لدى بحبوحة الهون كائن.

ثمّ ان قدّر اسم فاعل و هو اختيار المصنّف لوجوب تقديره اتّفاقا بعد امّا و اذا المفاجاة لامتناع ايلاهما الفعل فهو من قبيل المفرد و ان قدّر فعلا و هو اختيار ابن الحاجب لوجوب تقديره فى الصّلة فواضح انّه من قبيل الجملة.

و لا يخفى انّ اجراء الباب على سنن واحد اولى من الالحاق بباب آخر.

ترجمه و شرح:

فرع ادبى‌

گفته شد گاهى خبر مبتداء ظرف و جار و مجرور واقع مى‌شود و لازمست ايندو را به وصف يا فعلى كه معناى افعال عموم را داشته باشد متعلّق دانست.