المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٤٦ - موارد حذف عائد صله

و مقصود از حكايت آنستكه آنرا نائب فاعل براى « يقال » فرض نموده و گفته‌اند تقدير چنين است:

الّذى يقال فيه ايّهم اشدّ.

موارد حذف عائد صله‌

سپس مصنّف گويد:

و در حذف صدر صله غير اىّ از اىّ تبعيّت مى‌كند بشرطيكه صله طولانى باشد.

شارح گويد:

مقصود از حذف صدر صله، حذف عائد است كه بموصول راجع مى‌باشد و حاصل آنكه:

غير اىّ از بقيّه موصولات در صورتى كه صله‌اشان طولانى باشد جهت كوتاه كردن صله عائدشان حذف شده و بدين‌ترتيب از اىّ در اينحذف تبعيّت مى‌نمايند مانند:

هو الّذىّ فى السّماء اله و فى الارض اله.

كه تقدير الّذىّ هو فى السّماء اله مى‌باشد و ضمير « هو » كه عائد الّذى است حذف گرديده.

سپس مصنّف گويد:

و اگر صله طولانى نباشد حذف عائد نادر مى‌باشد.

شارح گويد:

مانند آنچه در بيت ذيل آمده:

يعنى كسيكه مردم بستايشش همّت مى‌گمارند سخن بيهوده و گزاف نمى‌گويد و ميل نمى‌كند از طريق عقل و بخشش مال.

شاهد در « بما سفه» است كه بما هو سفه بوده و ضمير « هو » كه صدر