المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢ - اجزائيكه كلام از آنها تاليف مى شوند

و عطف النّاظم الحرف بثمّ، اشعارا بتراخى رتبته عمّا قبله، لكونه فضلة دونهما.

ثمّ الكلم على الصّحيح اسم جنس جمعىّ.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

اسم و فعل و سپس حرف كلمات مى‌باشند.

شارح گويد:

اين سه، كلماتى بوده كه كلام صرفا از آنها تأليف و تركيب يافته نه از غير آنها چنانچه استقراء براين ادّعاء شاهد و گواه است يعنى پس از تحقيق و بررسى در جملات و تراكيب عرب اينطور يافتيم كه كلام از اين سه كلمه مركّب و مؤلّف است نه از غير اينها و در محلّش كه علم ميزان باشد مقرّر است يكى از ادلّه و امورى كه حجّت است استقراء مى‌باشد.

و از اين گذشته دليل محكم‌تر فرموده حضرت مولانا امام علىّ بن ابيطالب عليه الصّلوة و السّلام است كه مبتكر و مبدع اين فنّ مى‌باشند يعنى ايشان فرموده‌اند كه كلام از اسم و فعل و حرف فقط مركّب است.

تنبيه‌

سپس شارح در كلام مصنّف دقّت نموده و نكته‌اى را كه قابل تنبيه و حائز اهميّت است اينطور بيان داشته:

ناظم (مصنّف) حرف را با كلمه « ثمّ » به فعل و اسم عطف نمود ولى آندو را با « واو » و جهتش اينستكه رتبه « حرف » پائين‌تر و مؤخّر از آندو است و چون « ثمّ » براى افاده همين معنا بوده لا جرم حرف را با آن و اسم فعل را با « واو » بيكديگر عطف نمود.