المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢١ - موارد استتار وجوبى وجوازى ضمير

لازم مى‌باشد بخلاف ضمائر منصوب و مجرور كه هرگز مستتر نيستند.

موارد استتار وجوبى ضمائر مرفوع بشرح ذيل است:

الف: فعل الامر حاضر صيغه مفرد مذكّر مانند افعل كه « انت » در آن مستتر است.

ب: فعل مضارعيكه با همزه ابتداء شده باشد يعنى متكلّم وحده مانند: اوافق كه « انا » در آن مستتر است.

ج: فعل مضارعيكه با نون ابتداء شده باشد يعنى متكلّم مع الغير مانند: نغتبط كه « نحن » در آن مستتر است.

د: فعل مضارعيكه با تاء ابتداء شده باشد يعنى مفرد مذكّر مخاطب مانند: تشكر كه « انت » در آن مستتر است.

مصنّف در كتاب تسهيل مورد پنجمى را بآن اضافه كرده و آن عبارتست از:

ه: اسم فعل امر مانند كنزال كه « انت » در آن مستتر مى‌باشد.

و ابو حيّان در كتاب ارتشاف مورد ششمى را افزوده و آن اينست:

و: اسم فعل مضارع مانند: اوّه كه « انا » در آن مستتر است.

و ابن هشام در كتاب توضيح فرد هفتمى را علاوه كرده و آن اينست:

ز: فعل الاستثناء مانند قاموا ما خلا زيدا و ماعدا عمرا و لا يكون خالدا كه در « ما خلا» و « ماعدا » و « لا يكون» ضمير « هو » مستتر است.

ح: افعل تعجّب مانند ما احسن الزّيدين كه ضمير « هو » در « احسن » مستتر است.

المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج‌١ ؛ ص٢٢١

افعل تفضيل مانند هم احسن اثاثا كه ضمير « هو » در « احسن » مستتر مى‌باشد.

سپس شارح گويد: