المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤١ - موارد عدم جواز تقديم خبر بر مبتداء

امّا قول كميت:

يعنى: ناى پروردگار من هيچ نصرت و ظفرى كه مورد اميد باشد وجود ندارد مگر نصرت و ظفرى كه در آن بتو اميد و دلگرمى باشد و نيست اعتماد و اتكاء در كارها به احدى مگر بتو.

شاهد در « الّا عليك» است كه خبر محصور فيه بوده و برمبتداء يعنى « المعوّل » مقدّم شده.

جواب‌

شارح مى‌گويد:

اين بيت از كميت اگرچه در آن تقديم خبر محصور فيه برمبتداء موجب توهم عكس مقصود نبوده و على القاعده بايد تقديمش بدون محذور و اشكال باشد ولى در عين حال مى‌گوئيم:

چون خبر بعد از « الّا » واقع شده و قاعده در محصور بالا اينستكه مطلقا تقدميش جايز نيست چه موجب توهّم خلاف مقصود بوده و چه اينطور نباشد از اينرو تقديم در اين بيت شاذّ و برخلاف قاده مى‌باشد.

قوله: حين يستوى الجزأن: مقصود از « جزأن » دو جزء كلام يعنى مبتداء و خبر مى‌باشد.

قوله: عادمى بيان: مقصود از « بيان » قرينه مى‌باشد.

قوله: للالتباس: يعنى اشتباه مبتداء بخبر.

قوله: فان كان ثمّة قرينة جاز: مشار اليه « ثمّة » موردى است كه خبر برمبتداء مقدّم شده و ضمير در « جاز » به تقديم خبر برمبتداء راجع است.

قوله: فان رفع ضميرا بارزا: ضمير فاعلى در « رفع » به فعل راجع است.

قوله: جاز التّقديم: يعنى تقديم خبر برمبتداء.

قوله: و اعترضه والدى: ضميرمنصوبى در « اعترضه » به قبل راجع است.