المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٨ - لغات در اسم

است.

قوله: بضمّ الهمزة و كسرها: يعنى و كسر همزه.

قوله: بضمّ السّين و كسرها: يعنى و كسر سين.

قوله: و سمى كرضى: بكسر راء و الف مقصوره.

قوله: و قد نظمتها: ضمير مفعولى به لغات اسم راجع است.

متن: «١٩»

تجزيه و تركيب‌

فعل امر: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.

و مضىّ: معطوف است به « امر ».

بنيا: بصيغه تثنيه مجهول، خبر است براى مبتداء مذكور.

و اعربوا: فعل و فاعل، معطوف است به جمله اسميّه.

مضارعا: مفعول است براى « اعربوا ».

ان: شرطيّه.

عريا: الف آن اطلاقى بوده و فعل شرط مى‌باشد و جواب شرط بقرينه « اعربوا » محذوف است.

ترجمه:

و فعل امر و ماضى مبنى بوده و فعل مضارع را اگر عارى باشد معرب نموده‌اند

شرح عربى:

و فعل امر و مضىّ بنيا، الاوّل على السّكون ان كان صحيح الآخر و على حذف آخره ان كان معتلا و الثّانى على الفتح ما لم يتّصل به واو الجمع، فيضمّ او ضمير رفع متحرّك، فيسكن.

و اعربوا، على خلاف الاصل فعلا مضارعا، لشبهه بالاسم فى اعتوار المعانى المختلفة عليه كما قال فى التّسهيل و لكن لا مطلقا، بل ان عريا.