المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٣ - مقاله مرحوم رضى

متن: «٤٨»

تجزيه و تركيب‌

الثّانى: مبتداء.

منقوص: خبر آن مى‌باشد.

واو: حاليّه.

نصبه: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.

ظهر: بصيغه ماضى، فعل و فاعل و ضمير فاعلى در آن به « نصبه » راجع بوده، خبر و جمله « نصبه ظهر» حاليّه است.

واو: عاطفه.

رفعه: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.

ينوى: بصيغه مضارع مجهول و ضمير نائب فاعلى به « رفعه » راجع بوده، خبر و جمله « رفعه ينوى» معطوف است به « نصبه ظهر».

كذا: جارّ و مجرور، متعلّق است به « يجرّ ».

ايضا: مفعول مطلق است براى عامل محذوف يعنى « آض ».

يجرّ: بصيغه فعل مضارع مجهول و ضمير نائب فاعلى آن به « الثّانى » عود مى‌كند.

ترجمه:

اسم دوّم منقوص بوده در حاليكه نصبش ظاهر و رفعش منوىّ است چنانچه جرّش نيز در نيّت مى‌باشد.

شرح عربى:

و الثّانى، و هو الّذىّ كالمرتقى فى كون آخره ياء خفيفة لازمة تلوكسرة، منقوص و نصبه ظهر، على الياء لخفّته، و رفعه ينوى، اى يقدّر فيها لثقل الضّمّة على الياء.

كذا ايضا يجرّ، بكسرة منويّة لثقل الكسرة على الياء.