المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٠ - علم جنس

ترجمه:

از مصاديق علم جنس امّ عريط است كه براى عقرب وضع شده و همچنين ثعاله كه براى روباه علم گرديده.

متن: «٨١»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

مثله: خبر مقدّم، مضاف و مضاف اليه.

برّة: مبتداء مؤخّر.

للمبرّة: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ صفت است براى « برّه ».

كذا: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم.

فجار: مبتداء مؤخّر.

علم: خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير كلام هو علم للفجرة مى‌باشد.

للفجرة: جارّ و مجرور، متعلّق به « استقرّ » صفت است براى « علم ».

ترجمه:

و مثل علم جنس مذكور است « برّة » كه علم است براى « مبرّه ».

و فجار نيز همچنين است، اينكلمه علم است براى فجره.

شرح عربى:

من ذاك، اعلام وضعت للاعيان نحو، امّ عريط، فانّه علم، للعقرب، اى لجنسها، و هكذا ثعالة، فانّه علم، للثّعلب، اى لجنسه.

و مثله، اى مثل علم الجنس الموضوع للاعيان علم جنس موضوع‌