المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٦ - اختلاف ادباء در تقدير متعلق

يا « امّا » واقع شوند لازم است متعلّق به اسم يعنى « كائن » باشند چه آنكه ايندو كلمه برسر فعل داخل نمى‌شوند و پس از آنها بايد حتما اسم قرار گيرد از اينرو در تمام مواردى كه ظرف و جار و مجرور خبر قرار گرفته‌اند بايد آنها را متعلّق به اسم قرار داد.

البتّه بنابراين خبر از قبيل خبر مفرد مى‌شود چه آنكه اسم فاعل و نيز ساير مشتقّات همچون اسم مفعول و صفت مشبّهه و نظائر اينها با معمولشان مفرد محسوب مى‌شوند.

دليل ابن حاجب‌

دليل ابن حاجب برلزوم تقدير فعل آنستكه:

ظرف و جار و مجرور وقتى صله قرار گيرند حتما به فعل مقدّر متعلّق هستند زيرا صله بايد جمله باشد پس در اينجا نيز از باب الحاق خبر به صله لازم است متعلّق را فعل تقدير نمود.

البتّه طبق اين گفته خبر از قبيل خبر جمله مى‌گردد.

رأى شارح و تقويت مصنّف‌

شارح گويد:

بنظر ما رأى و مختار مصنّف اولى و بهتر است زيرا طبق نظريّه ابن حاجب بايد بگوئيم باب خبر ملحق به باب صله بوده و چون در باب صله متعلّق ظرف فعل است خبر را نيز در اينحكم ملحق بآن نموده و متعلّق آنرا همچون آنجا فعل فرض مى‌كنيم ولى بنابر مختار مصنّف الحاق باب خبر به صله لازم نيامده بلكه لازمه اين مذهب آنستكه ظرف و جار و مجرورى كه خبر واقع هستند در تمام موارد چه بعد از « امّا » قرار گرفته و چه بعد از « اذاء فجائيّه» و چه در غير ايندو مورد واقع باشند متعلّق به اسم بوده بدون اينكه برخى از مواردش را به باب ديگر همچون باب صله ملحق نمائيم و پرواضح است كه باب خبر را