المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣٥ - صله الف و لام

يعنى تو نيستى حاكمى كه حكمش پسنديده باشد و نيز مستقلّ در امر و صاحب رأى و جدال با دشمن نمى‌باشى.

شاهد در « التّرضى » است كه « الف و لامش» موصوله بوده و برسر فعل مضارع داخل شده است.

مصنّف معتقد است كه دخول الف و لام در اين بيت از باب ضرورت نبوده بلكه شاعر با داشتن اختيار مرتكب آن شده زيرا وى اگر بجاى « التّرضى » ، المرضى، بصيغه اسم مفعول تفوّه مى‌كرد محذورى پيش نمى‌آمد لذا با مختار بودنش در تعبير اين گونه شعر را سروده است.

سپس شارح مى‌افزايد:

ولى اينكلام مصنّف مردود است زيرا اگر فرزدق بجاى « التّرضى » المرضى مى‌گفت در محذور و اشكالى شديدتر از ادخال الف و لام برسر فعل مضارع واقع مى‌گرديد و آن اين بود كه نائب فاعل براى صله الف و لام كلمه « حكومت » كه مؤنّث بوده مى‌باشد و پرواضح است اگر « التّرضى » مبدّل به « المرضى » مى‌گشت تطابق وصف با نائب فاعلش در تأنيث مراعات نشده و اين خود اشكالى است قابل توجّه پس بايد بگوئيم شاعر الف و لام را از باب اضطرار برسر فعل مضارع داخل نموده.

سپس مى‌گويد:

امّا دخول الف و لام برجمله اسميّه و صله آنرا با اينجمله آوردن قطعا از باب ضرورت مى‌باشد چنانچه در قول شاعر چنين وارد شده است:

يعنى: من از آنچنان قومى هستم كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از آن قوم مى‌باشد و از جهت شوكت آن قوم گردنهاى قبيله معدّ بن عدنان ذليل و پست شده است.

شاهد در « الف و لام» الرّسول اللّه مى‌باشد كه از باب اضطرار داخل‌