المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٨ - اختلاف ادباء در تقدير متعلق

شرح عربى:

و اعلم:

انّ اسم الزّمان يكون خبرا عن الحدث نحو: القتال يوم الجمعة.

لانّ الاحداث متجدّدة، ففى الاخبار عنها به فائدة و هى تخصيصها بزمان دون زمان.

ترجمه و شرح:

تنبيه‌

شارح گويد:

معلوم باشد كه اسم زمان را مى‌توان خبر از حدث يعنى مصدر قرار داد نظير: القتال يوم الجمعة (كشتار در روز جمعه واقع شد).

و دليل جواز آن اينستكه احداث و مصادر متجدّد الوجود بوده لاجرم در اخبار از آنها فائده نهفته است و آن عبارتست از تخصيص دادن آنها به زمانى غير از زمان ديگر چنانچه در مثال مذكور وقوع قتل را به روز جمعه اختصاص داده و نه زمان ديگر و اين خود فائده‌اى است كه از ناحيه اخبار عائد و حاصل مى‌شود.

مؤلّف گويد:

اين تنبيه را شارح بعنوان تمهيد و مقدّمه براى آماده شدن اذهان براى مضمون بيت آتى در اينجا ذكر نمود.

قوله: لانّ الاحداث متجدّدة: مقصود از « تجدّد » اينستكه وجودشان ممتد و مستمرّ نيست بلكه لحظه‌اى تحقّق داشته و زمانى معدوم و غير محقّق مى‌باشند.

قوله: ففى الاخبار عنها به: ضمير در « عنها » به احداث و در « به » به اسم زمان راجع است.

قوله: و هى تخصيصها بزمان دون زمان: ضمير در « تخصيصها » به احداث راجع است و ضمير « هى » به فائده عود مى‌كند.

متن: «١٢٤»