المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧ - دنباله شرح خطبه

ترجمه:

در حاليكه ابن معط نيز بواسطه اينكه عصرش سابق و زمانش پيشتر بوده است جامع ترجيح و برترى است و مستحقّ اينستكه من او را ستايش جميل و نيكو بكنم.

شرح عربى:

و لكن هو بسبق اى بسبب سبقه الى وضع كتابه و تقدّم عصره حائز اى جامع تفضيلا، لتفضيل السّابق شرعا و عرفا.

و هو ايضا مستوجب ثنائى الجميلا عليه، لانتفاعى بما الّفه و اقتدائى به.

ترجمه و شرح:

ليكن « ابن معط» بواسطه اينكه نسبت به نوشتن كتاب الفيّه‌اش سابق برمن بوده و عصر و زمانش پيشتر از من بوده است از اينرو جامع و دارنده برترى برمن است چه آنكه سابق هم از نظر شرع و هم از نظر عرف برمسبوق تفضيل دارد.

و نيز وى برعهده من حقّ ثناء و ستايش پسنديده‌اى دارد زيرا كه از تأليفش استفاده نموده و در وضع اين كتاب باو اقتداء نموده‌ام.

قوله: و لكن هو: چون قبلا كتاب خويش را ستود و تأليف ابن معط را از جهتى مورد قدح و مرتبه پائين‌ترى قرار داد اينك براى جبران آن مى‌گويد اينطور نيست كه البتّه ابن معط قابل مدح و ستايش نبوده و كتابش از ارزش برخوردار نباشد بلكه سبقت زمانى او ايجاب نموده كه وى جامع فضيلتى برمن بوده و بواسطه اينكه از تأليفش استفاده چشم‌گيرى نموده‌ام فرض است برمن كه او را دعا كرده و ثناء جميل نثارش نمايم.

ضمير « هو » به ابن معط راجع است.

قوله: بسبب سبقه: كلمه « سبقه » بصيغه مصدر و ضمير مضاف اليهش به ابن معط عود مى‌كند.

قوله: وضع كتابه: مقصود از « وضع » تدوين و تأليف است و ضمير در « كتابه » به ابن معط راجع است.

قوله: تقدّم عصره: يعنى تقدّم عصر ابن معط برمصنّف.