المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣٠ - موارد مفيد بودن ابتداء بنكره

و ليقس، على ما ذكر، ما لم يقل، بان يجوز كلّما وجد فيه الافادة كان يكون فيها معنى التعجّب كما احسن زيدا.

او تكون دعاء نحو: سلام على آل ياسين‌و ويل للمطفّفين.

او شرطا: كمن يقم اقم معه.

او جواب سؤال: كرجل لمن قال: من عندك؟

او عامّة: ككلّ يموت.

او تالية لا ذا الفجائيّة نحو: خرجت فاذا اسد بالباب.

اولو او الحال كقوله: سرينا و نجم قد اضاء فمذ بدا.

و قد توجد الافادة دون شيئى ممّا ذكر كقوله: شجرة سجدت و تمرة خير من جرادة.

ترجمه و شرح:

٥- آنكه نكره در بعدش عمل نموده باشد مانند:

رغبة فى الخير خير (يعنى ميل بكار خوب خوب است).

شاهد در « رغبة » بوده كه نكره است و مبتداء واقع شده و « خير » خبرش مى‌باشد و چون « فى الخير» جار و مجرور، متعلّق به « رغبت » است يعنى « رغبة » در آن عمل نموده لاجرم مبتداء واقع شدنش جايز است.

٦- آنكه نكره مضاف باشد مانند:

عمل برّ يزين (يعنى كار نيكو زينت‌بخش صاحبش مى‌باشد).

شاهد در « عمل » است كه نكره بوده و مبتداء واقع شده و خبرش « يزين » مى‌باشد و چون به « برّ » اضافه شده مبتداء واقع شدنش جايز است.

سپس مصنّف گويد:

آنچه در اينجا ذكر نشد لازم است برموارد مذكور و ياد شده قياس گردد.

شارح گويد:

يعنى در هرموردى كه اخبار از نكره مقيّد باشد ابتداء بنكره جايز است‌