المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥ - دنباله شرح خطبه

سخط: بضمّ سين و سكون خاء، و در آن دو لغت ديگر مى‌باشد:

سخط (بضمّ سين و خاء) و سخط (بفتح سين و خاء) و بهرتقدير اسم است و مصدر بمعناى ناخشنودى، مضاف اليه « غير ».

جمله « و تقتضى رضى بغير سخط» معطوف است بر « تقرّب » كه جمله مستأنفه است، بنابراين محلّى از اعراب ندارد.

فائقة: اسم فاعل، مفرد، مؤنّث، معرب، مشتقّ، حال است از فاعل « تقتضى ».

الفيّه: مضاف و مضاف اليهش « ابن معط» است و متضايفين مفعول است براى « فائقة ».

ترجمه:

و اين الفيّه طلب مى‌كند و خواهان است خشنودى بدون ناراحتى و غضب را در حاليكه اين الفيّه برالفيّه ابن معط تفوّق و برترى قابل محسوسى را دارد.

شرح عربى:

و تقتضى: بحسن الوجازة المقتضية لسرعة الفهم رضا من قاريها بان لا يعترض عليها بغير سخط يشوبه.

فائقة الفيّة الامام ابى زكريّا يحيى ابن معط، عبد النّور الزّوارى الحنفيّ.

ترجمه و شرح:

اين كتاب الفيّه با عبارات كوتاهى كه دارد و مقتضى سرعت فهم و ادراك است از خواننده‌اش طلب رضايت و خوشنودى داشته باينمعنا كه از آنها مى‌خواهد كه برآن اعتراض نكرده و چنان خشنود باشند كه خشنودى و رضايتشان با غضب و ناراحتى مثوب و همراه نباشد.

ديگر از اوصاف اين كتاب آنست كه بركتاب الفيّه امام ابى زكريّا يحيى ابن معط عبد النّور زواوى حنفى برترى كامل دارد.

قوله: بحسن الوجازة: كلمه « وجازة » بفتح واو بمعناى مختصر بودن.

قوله: من قاريها: ضمير مؤنث در « قاريها » به الفيّه راجعست.