هنر شعر، در انتقال مفاهيم، گسترش فرهنگ، آفرينش حماسه و جاودان سازى حادثه‌ها، نقشى بس ارجمند و بى‌بديل دارد و از اين رو، در معارف بشر از جايگاه والايى برخوردار است. اين هنر، مانند ديگر هنرها مى‌تواند در خدمت ارزش‌هاى الهى و انسانى قرار گيرد و مى‌تواند در جهت عكس آن، مورد سوء استفاده واقع شود.

در هنگامه بعثت پيامبر خدا، شعر، يكى از عوامل مهم ضلالت و گم‌راهى مردم بود. از اين رو، قرآن كريم، شعرسُرايان آن دوران و پيروان آنها را به شدّت مورد نكوهش قرار داده و مى‌فرمايد:

«و شاعران را گمراهان، پيروى مى‌كنند. آيا نديده‌انى كه آنان در هر وادى‌اى سرگردان‌اند؟ و آنان‌اند كه چيزهايى را مى‌گويند كه انجام نمى‌دهند».

بى‌شك، ويژگى‌هايى كه در اين آيات براى شاعران آمده، اختصاص به كسانى دارد كه هنر شعر را در جهت گسترش فرهنگ انحطاط و ابتذال، مورد استفاده قرار مى‌دادند. لذا بلافاصله قرآن، شاعران متعهّد را استثنا مى‌كند و مى‌فرمايد:

«مگر آنان كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده‌اند و خدا را بسيار به ياد مى‌آورند و پس از آن كه مورد ستم قرار گرفته‌اند، يارى خواسته‌اند».

خداوند متعال، در اين آيه، براى آن كه حقّ شعر و شاعران متعهّد، ضايع نگردد، با يك استثناء، صف اين گروه از شاعران را از ديگران جدا كرده است و با چهار ويژگى، آنان را به جامعه اسلامى معرّفى مى‌كند. اين ويژگى‌ها عبارت‌اند از:

١. ايمان‌

٢. عمل صالح‌

٣. بسيار به ياد خدا بودن‌

٤. در برابر ستم‌ها به پا خاستن و از نيروى شعر براى دفع آن كمك گرفتن.

گفتنى است كه سرايندگانى با اين اوصاف، از منظر پيامبر خدا، مجاهد شناخته شده‌اند. هنگامى كه آيات آخر سوره شعرا نازل شد، حسّان بن ثابت و تنى چند از شاعران مسلمان، نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمدند و درباره سرودن شعر با وجود اين آيه، كسب تكليف كردند. پيامبر خدا در پاسخ فرمود:

مؤمن، با شمشير و زبانش جهاد مى‌كند. سوگند به آن كه جانم به دست اوست، گويا آنچه شما به آنان مى‌زنيد، خدنگ به هدف خورده است.

بدين سان، پيامبر خدا، بهره‌گيرى از هنر شعر در ميدان جهاد را مورد تأكيد قرار مى‌دهد و در پيامى ديگر، بهره‌گيرى از اين هنر را در جهت تعميق و گسترش حكمت در جامعه توصيه مى‌نمايد:

پاره‌اى از شعرها، حكمت‌اند.

همچنين، امام صادق عليه السلام به پيروان خود توصيه مى‌فرمايد:

شعرِ عبدى را به فرزندانتان بياموزيد، كه او بر دين خداست.

تأمّل در سيره پيشوايان الهى نشان مى‌دهد كه آنان، از هنر شعر در جهت اهداف تربيتى، سياسى و نظامى بهره مى‌گرفته‌اند؛ امّا اين كه خود نيز شعر مى‌سروده‌اند يا نه، و اين كه اشعار منسوب به آنها تا چه حد صحّت دارد، موضوعاتى قابل بررسى‌اند.