حكمت نامه امام حسين

ادامه باب چهارم

فصل يازدهم صلوات فرستادن بر پيامبر

11/ 1 تشويق به صلوات فرستادن بر پيامبر، هرگاه كه ياد مى شود

11/ 2 آداب صلوات فرستادن بر پيامبر

فصل دوازدهم خانه خدا

12/ 1 ميهمان خدا

12/ 2 دعاى ورود به مسجد و خروج از آن

12/ 3 بركت هاى پيوسته به مسجد رفتن

12/ 4 فضيلت نماز گزاردن در مسجد پيامبر

12/ 5 يادكرد امام باقر از جدش امام حسين در مسجد الحرام

12/ 6 استلام حجرالاسود

فصل سيزدهم كسب حلال

13/ 1 تشويق به كسب حلال

13/ 2 تشويق به تجارت

13/ 3 بركت تجارت

13/ 4 چانه زدن در خريد

13/ 5 بهترين مال

فصل چهاردهم انفاق

14/ 1 ترغيب به انفاق

14/ 2 مالت را بخور، پيش از آن كه تو را بخورد

14/ 3 فرجام بخل در طاعت خدا

14/ 4 سزاوارترين مردم به انفاق

باب پنجم حكمت هاى اخلاقى و عملى

فصل يكم اخلاق نيكو

1/ 1 خوش خويى

1/ 2 راستى

1/ 3 امانتدارى

1/ 4 آزادگى

1/ 5 بردبارى

1/ 6 مدارا

1/ 7 گذشت

1/ 8 بخشش

1/ 9 سخاوت

1/ 10 وفادارى

1/ 11 سكوت

1/ 12 صبر

1/ 13 شجاعت

1/ 14 شكرگزارى

1/ 15 رضايت به قسمت

1/ 16 قناعت

1/ 17 عزت

1/ 18 خويشتندارى در عيبجويى از مردم

1/ 19 توانگرى جان

1/ 20 بلند همتى

1/ 21 بيم از خدا

1/ 22 پرهيزگارى

1/ 23 توكل بر خدا

1/ 24 پارساترين مردم

فصل دوم فضايل اخلاقى پيامبر

فصل سوم فضايل اخلاقى امام حسين

3/ 1 غذا خوردن با بينوايان

3/ 2 آزاد كردن كنيز در برابر قرائت قرآن

3/ 3 آزاد كردن كنيز در برابر يك دسته گل

3/ 4 آزاد كردن چوپان و هديه كردن گله

3/ 5 آزاد كردن غلام و هديه دادن بوستان

3/ 6 صدقه دادن زمين، پيش از تصرف آن

3/ 7 پرداخت بدهى اسامه پيش از مرگش

3/ 8 شجاعت و كرامت

3/ 9 جبران احسان برادران

3/ 10 مهربانى در برابر ناسزاگويى

3/ 11 نيكى به اندازه معرفت

3/ 12 كوشش براى هدايت دشمن

فصل چهارم اعمال نيكو

4/ 1 برآوردن حاجت ها

4/ 2 شادمان كردن برادران

4/ 3 پيوند با خويشان

4/ 4 رعايت حق همسر

4/ 5 همسايه دارى خوب

4/ 6 بزرگداشت بزرگان

4/ 7 نيكوكارى

4/ 8 گريستن بر مصيبت هاى اهل بيت

4/ 9 گريستن بر مصيبت هاى امام حسين

4/ 10 سرمشق گرفتن از امام حسين

4/ 11 ميانه روى در طلب روزى

4/ 12 اطعام كردن

4/ 13 استرجاع در مصيبت

4/ 14 دعا كردن براى عطسه كننده

فصل پنجم آداب همنشينى و معاشرت

5/ 1 حسن معاشرت

5/ 2 دوستى با مردم

5/ 3 پيوند با مردم

5/ 4 شناخت مردم

5/ 5 شناخت دوستان

5/ 6 ديدار برادران

5/ 7 آن كه سزاوار همنشينى است

5/ 8 آن كه سزاوار همنشينى نيست

5/ 9 جلب رضايت مردم با نارضايى آفريدگار

5/ 10 برحذر داشتن از آنچه موجب عذرخواهى مى شود

5/ 11 پذيرش عذر

5/ 12 عذر بدتر از گناه

5/ 13 شريكان هديه

5/ 14 هزينه حفظ آبرو

5/ 15 بركت مشورت

5/ 16 درخواست خير از خداوند

5/ 17 ادب سخن گفتن

5/ 18 آداب تسليت و تهنيت

5/ 19 ادب پاسخ دادن به دعوت

5/ 20 ادب روبه رو شدن با دانا و كم خرد

5/ 21 ادب نقل حديث

5/ 22 ادب معاشرت با فرمان روايان

5/ 23 ادب درخواست

5/ 24 ادب برآوردن حاجت مؤمن

5/ 25 ادب نيكوكارى

5/ 26 آداب عيد غدير

5/ 27 آداب خوردن و آشاميدن

فصل ششم سلام كردن و آداب آن

6/ 1 پيشى جستن در گفتن سلام

6/ 2 سلام كردن قبل از سخن گفتن

6/ 3 سلام كردن بر گناهكار

6/ 4 سلام رساندن

6/ 5 بخل در سلام كردن

فصل هفتم اخلاق زشت

7/ 2 دروغگويى

7/ 3 غيبت

7/ 4 بخل

7/ 5 فرومايگى

7/ 6 عجله

7/ 7 نابردبارى

7/ 8 سخن چينى

7/ 9 فقر جان

7/ 10 بيم از فقر و پى جويى فخر

فصل هشتم كارهاى زشت

8/ 1 ستم كردن به ناتوان

8/ 2 دل بستگى به ستمكار

8/ 3 نافرمانى پدر و مادر

8/ 4 فرمان بردارى از آفريده، با نافرمانى از آفريدگار

8/ 5 غلو(تندروى)

8/ 6 سوگند خوردن فراوان

8/ 7 ستيزه جويى

8/ 8 رد كردن درخواست كننده

8/ 9 شطرنج بازى

فصل نهم شناخت دنيا و پرهيز دادن از آن

9/ 1 دنيا، دست به دست مى شود

9/ 2 آن كه دنيا برايش فراهم است

9/ 3 پستى دنيا در نزد خدا

9/ 4 داستان اميرمؤمنان و دنيا

9/ 5 پرهيز دادن از دنيا

9/ 6 دنيا، زندان مؤمن

9/ 7 زيان هاى دنيادوستى

9/ 8 غفلت دنياپرستان

9/ 9 مردم، بنده دنيايند

فصل دهم رهنمودهاى بهداشتى

10/ 1 پيشگيرى از بيمارى ها

10/ 2 آنچه ذهن را تقويت مى كند

10/ 3 آنچه براى تبدار، مفيد است

10/ 4 كناره گيرى از جذامى

10/ 5 گوناگون

باب ششم حكمت هاى جامع

فصل يكم حكمت هاى جامع قدسى

فصل دوم حكمت هاى جامع نبوى

فصل سوم حكمت هاى جامع علوى

فصل چهارم حكمت هاى جامع حسينى

باب هفتم حكمت هاى گوناگون

7/ 1 عرضه شدن اعمال بر خدا

7/ 2 عمل، به نيت است

7/ 3 چاره گناه

7/ 4 آثار گناهان

7/ 5 سخت ترين كيفر

7/ 6 كيفر موحدان مرتكب گناه كبيره

7/ 7 تأثير مصيبت و بيمارى در پاك شدن گناهان

7/ 8 بزرگ ترين مصيبت

7/ 9 سخن امام در كنار قبر برادر

7/ 10 مصيبت ديده آن است كه از پاداش، محروم ماند

7/ 11 ثواب زيارت قبور اهل بيت

7/ 12 غنيمت شمردن عمر

7/ 13 عذرخواهى خدا از فقيران

7/ 14 ذكر بيمناك

7/ 15 استدراج

7/ 16 سعادتمند حقيقى

7/ 17 ترك كنندگان بهترين خوشبختى

الف هرثمة بن ابى مسلم

ب ضحاك بن عبد الله مشرقى

ج عبيد الله بن حر جعفى

7/ 18 بركت بامدادان

7/ 19 بركت فرزند

7/ 20 پرورش دام

7/ 21 غرور فرزندان آدم

7/ 22 تصور واقعى مرگ

7/ 23 بيعت انصار

7/ 24 تجربه آموزى

7/ 25 پاسخ پرسش هاى پادشاه روم

7/ 26 پاسخ عمرو بن عاص

7/ 27 پاسخ پرسش هاى مرد شامى

7/ 28 حرمت حرم

7/ 29 پندگوى پندناپذير

7/ 30 بدترين خصلت فرمان روايان

7/ 31 پيمان فضل ها

7/ 32 بهترين امان

7/ 33 نقش انگشتر امام حسين

7/ 34 خضاب كردن امام حسين

7/ 35 نيم خورده گربه

7/ 36 سهم نوزاد

7/ 37 آزاد كردن اسير

7/ 38 شورباى پيامبران

7/ 40 لباس خوارى

7/ 41 پيامبران عرب زبان

7/ 42 فضيلت شهداى خاندان امام حسن

7/ 43 حد، شفاعت بردار نيست

7/ 44 قضاوت امير مؤمنان

7/ 45 به ارث بردن پيراهن هارون بن عمران

7/ 46 لباس شهرت

7/ 47 آب هم ساكنانى دارد

باب هشتم حكمت هاى منظوم

پژوهشى درباره اشعار امام حسين و ديوان منسوب به ايشان

منافات نداشتن سرودن شعر با مقام امامت

توضيحاتى درباره سرودن شعر توسط امام حسين عليه السلام و صحت اشعارى كه به ايشان نسبت داده شده است

يك منابع تاريخى، ادبى و حديثى اشعار امام حسين

دو ديوان هاى مستقل

سه اشعار امام حسين در اين كتاب

چهار ارزيابى اشعار از جهت انتساب و صدور

پنج محتواى اشعار منسوب به امام

الف توحيد و خداشناسى

ب آخرت و زندگى پس از مرگ

ج مناجات

د مكارم الأخلاق

ح متفرقات

د توجه به مكارم اخلاقى

ه مدايح

و نكوهش دشمنان

ح گوناگون

8/ 1 در فضيلت خاندان خود

8/ 2 در عبرت گرفتن از گورها

8/ 3 درباره سكينه و رباب

8/ 4 در سوگ برادرش امام حسن به گاه دفن وى

8/ 5 در فضيلت هاى پدرش امير مؤمنان

8/ 6 در روز عاشورا، هنگامى كه به جناح چپ دشمن، حمله كرد

8/ 7 در بخشش

8/ 8 در رثاى امام حسن

8/ 9 در رثاى حر

8/ 10 در سوگ برادرش عباس، در روز عاشورا

8/ 11 درباره افتخارات خويش، در روز عاشورا

8/ 12 در فضيلت شهادت

8/ 13 در نكوهش آزمندى

8/ 14 در ناپايدار بودن دنيا

8/ 15 در نكوهش درخواست كردن از غير خدا

8/ 16 در بى نيازى جستن از مردم به كمك خداوند

8/ 17 در فضيلت خانواده اش

8/ 18 در موعظه

8/ 19 درباره برگزيدن مرگ بر زندگى ذليلانه

8/ 20 در ضررهاى بسيارى اموال

8/ 21 در شب عاشورا

8/ 22 در مصيبت هاى پى در پى وارد شده بر ايشان

8/ 23 در فضيلت خاندانش و شايسته تر بودنش براى خلافت

8/ 24 در درازى آرزوها

8/ 25 در وداع با دخترش سكينه، در حالى كه او را به سينه اش چسبانده بود

8/ 26 در بيان فضايل خود و پلشتى هاى دشمنان، در روز عاشورا

8/ 27 اندرز

8/ 28 در عبرت گرفتن از مرگ

8/ 29 در نكوهش يزيد

8/ 30 در بيان فضايل خودش

8/ 31 در بيان غربت خويش

8/ 33 در جواب باديه نشين

8/ 34 در عذرخواهى از نيازمند

باب نهم تمثل جستن امام به اشعار شاعران

9/ 1 تمثل به شعر مرد اوسى در پاسخ حر

9/ 2 تمثل به شعر فروه در پايان خطبه روز عاشورا

9/ 3 تمثل به شعر ابن مفرغ براى خارج شدن از مدينه

9/ 4 تمثل به شعر ضرار بن خطاب فهرى در روز عاشورا

9/ 5 تمثل به سخن زميل بن ابير فزارى

باب دهم ديوان منسوب به امام حسين

10/ 1 قافيه«الف»

10/ 2 قافيه«ب»

10/ 3 قافيه«ت»

10/ 4 قافيه«ث»

10/ 5 قافيه«ج»

10/ 6 قافيه«ح»

10/ 7 قافيه«خ»

10/ 8 قافيه«د»

10/ 9 قافيه«ذ»

10/ 10 قافيه«ر»

10/ 11 قافيه«ز»

10/ 12 قافيه«س»

10/ 13 قافيه«ش»

10/ 14 قافيه«ص»

10/ 15 قافيه«ض»

10/ 16 قافيه«ط»

10/ 17 قافيه«ظ»

10/ 18 قافيه«ع»

10/ 19 قافيه«غ»

10/ 20 قافيه«ف»

10/ 21 قافيه«ق»

10/ 22 قافيه«ك»

10/ 23 قافيه«ل»

10/ 24 قافيه«م»

10/ 25 قافيه«ن»

10/ 26 قافيه«و»

10/ 27 قافيه«ه»

10/ 28 قافيه«ى»

فهرستها

فهرست منابع و مآخذ

فهرست تفصيلى

حكمت نامه امام حسين - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٧٩ - ٧/ ٢٥ پاسخ پرسش هاى پادشاه روم

٧/ ٢٤ تجربه‌آموزى‌

٧٢٢. تاريخ اليعقوبى‌ از امام حسين عليه السلام: كار، تجربه است.

٧٢٣. نزهة الناظر از امام حسين عليه السلام: تجربه‌هاى طولانى، مايه فزونىِ عقل است.

ر. ك: دانش‌نامه عقايد اسلامى: ج ٢ ص ٤٥٥ (مبادى شناخت/ راه‌هاى معرفت عقلى/ تجربه‌اندوزى).

٧/ ٢٥ پاسخ پرسش‌هاى پادشاه روم‌

٧٢٤. تحف العقول‌ در بيان سؤال‌هايى كه پادشاه روم، از امام حسين عليه السلام پرسيد: از امام عليه السلام درباره مَجَرّه (كهكشان) پرسيد و از هفت چيز كه خدا آفريد، امّا نه در زهدان.

امام حسين عليه السلام خنديد.

پرسيد: چه چيز تو را خندانْد؟

فرمود: «از اين [خنديدم‌] كه تو از چيزهايى پرسيدى كه همچون خاشاكى بر درياى بى‌انتهاى علم است. امّا مَجَرّه، آن، كمان خداست و هفت چيزى كه در زهدان آفريده نشده، نخستينِ آنها آدم عليه السلام بود، سپس حوّا و كلاغ [هابيل‌] و قوچ ابراهيم عليه السلام و شتر خدا [در قوم صالح‌] و عصاى موسى عليه السلام و پرنده‌اى كه عيسى بن مريم عليه السلام آن را خلق كرد.