لوح حضرت زهرا - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٢٥ - «معناِی صحِیفه»
صُحُفِ إِبْراهِیمَ وَ مُـوسِی)،[١] همانطور كه درباره كلمه «كتاب» و نسبت آن با قرآن و كتاب مقدس، چنِین سرنوشتى را طِی كرده و در آغاز دستهاِی از اوراق بوده و رفته رفته به صورت كتاب در آمده است.
نكته دِیگرِی كه در لغتنوِیسِی مدّ نظر است و بِیشتر لغتپژوهان تأكِید كردهاند و آن قِیدِی افزون بر جامعِیت نسبت به مصحف آمده، مكتوب شدن بِین دو جلد است. اِین تأكِید در اكثر كتابهاِی لغت[٢] آمده است. تفاوت صُحف و مصحف هم در اِین بوده كه صُحف تنها اوراق و الواح بودهاند، اما وقتى مِیخواستهاند اِین اوراق را بههم متصل كنند و مجموعه واحدِی قرار دهند، بِین دو جلد مِیگذاشتهاند و لذا گفتهاند: «المصحف هو الجامع للصّحف المكتوبة بِین الدفتِین»؛ مصحف به مجموعه صُحفِی گفته مِیشود كه نوشته شده و بِین دو جلد قرار مِیگِیرد.
بنابراِین اگر در تارِیخ آمده است که قرآن را در مصحف قرار دادند، ِیعنِی اوراق را از حالت پراكندگِی درآوردند و در مِیان دو جلد گذاشتند و فرقِ مِیان قرآن و مصحف در همِین عنوان مِیباشد؛ به وِیژه با توجه به نوشتافزارهاِی متنوّعِی كه در گذشته وجود داشته و زمِینه جمعآورِی و انسجام را بِیش از هر زمانى طلب مِیكرده است.
همچنِین درباره «صحِیفه» گفتهاند که اگر متنِی را املاء کنند و دِیگرِی آن را بنوِیسد، «صحِیفه» گفته مِیشود. از امام صادق علِیه السلام نقل شده که فرمودند:
[١] سوره اعلِی، آِیات١٨ و ١٩. «اِین گفتار به حقِیقت در كتب پِیشِین ذكر شده است، بخصوص در صحف ابراهِیم و تورات موسِی (مفصل بِیان گردِیده است)».
[٢] تاج العروس من جواهر القاموس، ج٦، ص١٦١؛ لسان العرب، ج٩، ص١٨٦؛ الصحاح، تاج اللغة و صحاح العربِیة، ج٤، ص١٣٨٤؛ کتاب العِین، ج٣، ص١٢٠.