لوح حضرت زهرا - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ٨١ - توحِید و توکل
حدِیث معروف پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله که فرمود: «لَوْ لَمْ ِیبْقَ مِنَ الدُّنِْیا اِلاّ ِیوْمٌ واحِدٌ لَطَوَّلَ اللهُ ذلِک الِْیوْمَ حَتِّی ِیخْرُجَ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِی فَِیمْلأُها عَدْلاً و قِسْطاً کمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً»؛[١] اگر از عمر جهان جز ِیک روز باقِی نماند، خداوند آن روز را به قدرِی طولانِی مِیکند تا مردِی از فرزندان من قِیام نماِید و زمِین را از عدل و داد پر کند آنگونه که از ظلم و جور پر شده باشد.
در اِین رواِیت و مانند آن، «عدل» و «قِسط» قسِیم هم قرار گرفته همانگونه که «جور» و «ظلم» در برابر ِیکدِیگر قسِیم است. بر اِین اساس، اِینکه گفته مِیشود عدل و قِسط به ِیک معنا هستند درست نِیست، چون آنچه در عدل معِیار است مساوات بِین دو چِیز است بدون کم و زِیاد؛ اما معِیار در قِسط، ارزش دو چِیز است نه کمِّیت؛ ِیعنِی بهاِی هر چِیز به مقدار اعتبار و ارزش آن پرداختن است.
توحِید و توکل
«فَإِِیَّاِی فَاعْبُدْ و عَلَِیَّ فَتَوَكَّلْ»؛ پس [اِی محمد] تنها مرا پرستش کن و بر من توکل نما».
خداِی متعال در اِین جمله، عبادت را مخصوص خود مِیداند، چه آنکه او ِیگانه است و دِیگران به او محتاج هستند. فخر الدِین طرِیحِی در مجمع البحرين در اِین باره مِیگوِید: «العِبَادَةُ هِی غاِیة الخضوع و التذلل، و لذلك لا تحسن إلا لله تعالى الذِی هو مولى أعظم النعم، فهو حقِیق بغاِیة الشكر»؛[٢] عبادت نهاِیت خاکسارِی است و لذا براِی غِیر خداوند شاِیسته نِیست، چون او بالاترِین ولِی نعمت است و اوست که سزاوار نهاِیت شکر (همان عبادت) است.
بر اِین اساس، تخصِیص عبادت به خداوند در اِین لوح بدِین معناست که کس
[١] کمال الدِین و تمام النّعمة، ج١، ص٣١٨.
[٢] مجمع البحرِین (فخر الدِین بن محمد طرِیحِی)، ج٣، ص٩٢.