لوح حضرت زهرا - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١١٥ - «باقرُ العلم»
الْمَقَامِ الْمَحْمُودِ»؛[١] تو در مقام محمود در کنار من هستِی.
«باقرُ العلم»
واژه دِیگرِی که خداِی متعال در اِین لوح درباره ابوجعفر محمد باقر علِیه السلام بدان اشاره نمود، «مُحَمَّدٌ الْبَاقِرُ عِلْمِِی» مِیباشد که او را ملقّب به «باقرِ علم خدا» کرده است. «باقِر» به معنِی شکافنده است و اگر خداِی متعال در اِین لوح، از محمد بن علِی علِیهما السلام به «باقر علمِی» ِیاد کرده، به خاطر دقّت و ظرافت فکر و اندِیشه آن حضرت و غور در باطن و حقاِیق علوم و او متبحّر در علم و معرفت الهِی بوده است.[٢]
ابن منظور در علت نامگذارِی آن حضرت به «باقر» مِیگوِید: او به «باقر» ملقّب شد، «لِاَنَّهُ بَقَّرَ الْعِلْمَ وَ عَرَفَ اَصْلَهُ وَ اسْتَنْبَطَ فَرْعَهُ و تَبقَّر فِِی الْعِلْمِ ... وَ التَّبَقُّرُ التَّوَسُّعُ»؛[٣] چون علم را شکافت و پاِیه علم را شناخت و فرع آن را از اصلش جدا کرد و درِ باب علم را توسعه داد و تَبَقُّرْ [به معناِی] توسعه دادن است.[٤]
[١] الأمالي (للصدوق)، ص٣٣٢.
[٢] مفردات ألفاظ القرآن، ص١٣٨.
[٣] لسان العرب، ج٤، ص٧٤.
[٤] شِیعه معتقد است که عنوان «باقر العلم» توسط خداوند (چنانچه در اِین لوح آمده است) و همچنِین توسط پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله به اِین امام داده شده است. به گفته مرحوم کلِینِی، جابر بن عبدالله انصارِی تنها صحابِی زنده پِیامبر در زمان امام محمد بن علِی علِیهما السلام، عادت داشت در مسجد نشسته و صدا مِیزد: «ِیا باقر العلم! ِیا باقر العلم!» اهل مدِینه فکر مِیکردند جابر دچار پرِیشانِی عقل شده است. اما جابر به آنها اطمِینان مِیداد که نه آنچنان است که شما فکر مِیکنِید که از پِیامبر شنِیده که به او سفارش کرده است که: «إِنَّكَ سَتُدْرِكُ رَجُلاً مِنِّي اسْمُهُ اسْمِي وَ شَمَائِلُهُ شَمَائِلِي يَبْقُرُ الْعِلْمَ بَقْراً»؛ مردِی از خانوادهام را دِیدار خواهِی کرد که هَمنام من است و از لحاظ شخصِیت به من نزدِیک است. او دانش را شکافته، به عمق آن پِی خواهد برد»، (اختِیار معرفة الرجال، کشِی، ص٤١ و٤٢؛ الکافِی، ط - الإسلامِیة، ج١، ص٤٦٩؛ تارِیخ مدِینه دمشق، ابن عساکر، ج٥٤، ص٢٧٥ و٢٧٦).