→ آمده‌اند ... آنها عقِیده داشتند که تمام درِیاها به هم وصل هستند و از درِیاِی بزرگ محِیط منشعب مِی‌شوند و در اِین راستا نوشته‌اند که درِیاِی بزرگ و بحر اخضر، محِیط بر کل عالم است، (ر.ک: دائرة المعارف بزرگ اسلامِی، ج‌١١، ص٣٩٤). ابورِیحان بِیرونِی در کتاب الجماهر فِی الجواهر، ص٤٧ مِی‌نوِیسد که در بحر اخضر، در حدود ذِیجات و زابج تا جزائر دِیوه و جاوه، جزِیره‌اِی است معروف به جزِیره ِیاقوت که هِیچ از ِیاقوت نشانِی در آن جزِیره نِیست و از آن جهت نام ِیاقوت را بر آن گذارده‌اند که زنان زِیبا دارد. لغت‌نامه دهخدا، کلمه زابج) و مصر غلبه پِیدا کرد و بناِی شهر اسکندرِیه را گذاشت و شام را به تحت تصرّف خود در آورد و بر کشور اِیران مستولِی شد... و به خراسان برگشت و شهرهاِی فراوانِی بنا نهاد. او در شهر «زُورِیا رومِیة المدائن» («رومِیة المدائن» شهرکِی است نزدِیک أنبار در کشور عراق، بر ساحل غربِی دجله و اِین شهرک ِیکِی از شهرهاِی مدائن است. لغت‌نامه دهخدا، ذِیل اِین واژه) از دنِیا رفت و جنازه او را به اسکندرِیه حمل و او را دفن کردند. مدت عمر او ٣٣ سال و مدت سلطنتش ١٢ سال بوده است (التفسِیر الکبِیر (مفاتِیح الغِیب)، ج٢١، ص٤٩٣).

همچنِین گفته شده که قرآن دلالت مِی‌كند بر اِینكه سلطنت اِین مرد تا اقصِی نقاط مغرب و مشرق و جهت شمال گسترش ِیافته و اِین در حقِیقت همان معموره آن روز زمِین است و پادشاهِی كه در کتاب‌هاِی تارِیخِی شهرت پِیدا نموده باشد که داِیره ملکش به اِین حد رسِیده باشد، تنها اسكندر مقدونى (ِیونانِی) است‌ (المِیزان فِی تفسِیر القرآن، ج١٣، ص٣٨٣ به نقل از تفسِیر کبِیر فخر رازِی).

اما علامه حسن‌زاده آملِی، اسکندرِ «ذو القرنِین» را غِیر از اسکندر شاگرد ارسطو و مربوط به قرون پِیش از او مِی‌د‌اند:

«مستفاد از تارِیخ اِین است كه اسكندرِ ارسطو غِیر از اسكندرِ «ذو القرنِین» است و «ذو القرنِین» به روزگار درازِی از او اقدم بوده است. هِرَوِی در «بحر الجواهر» مِی‌گوِید: «اعلم ان الاسكندر اثنان الاول هو ذو القرنِین اسكندر بن سلوكوس الرومِی الذِی جال الارض و بلغ الظلمات و مغرب الشمس و مطلعها و سد ِیأجوج و مأجوج كما اخبر الله تعالى عنه و الثانى الاسكندر بن دارا بن بهمن الرومِی شبّهوه بالاسكندر الاول لانه ذهب الى الصِین و مغرب و مات و هو ابن اثنِین و ثلاثِین سنة و سبعة اشهر و كان علِی مذهب استاذه ارسطو فكان عاملا برأِیه و انقاد له ملوك الترك و الروم و الهند و بِین الاول و الثانى دهر طوِیل كذا فى آثار البلاد» ←