→«شمس العلوم» و دِیگران گفته‌اند که «ذو القرنِین» همان «ابوکرب شَمِّر ِیرعَش» ِیکِی از شاهان حِمِْیر بوده که در ِیمن سلطنت مِی‌کرد. برخِی دِیگر هم نوشته‌اند که او ِیکِی از تَبابِعَه (ملقّب به أذواء) از فرمانرواِیان ِیمنِی است. آنها داراِی لغت عربِی بوده و معمولاً پِیش از نام فرماندهانشان از «ذو» به عنوان لقب استفاده مِی‌کردند.

به اِین پادشاه ِیمن از آن جهت «ذو القرنِین» گفته‌اند که گِیسوانش را بر شانه‌هاِیش مِی‌آوِیخت. او به شرق و غرب زمِین سفر کرده و در اشعار ِیمن، ماِیه افتخار و مباهات بوده و به علاوه، داستان او با آنچه در قرآن آمده، سازگار است. افزون‌ بر اِین، برخِی دِیگر از پادشاهان ِیمن را نِیز «ذو القرنِین» دانسته‌اند؛ از جمله «تُبّع ‌الاقرن» پسر شمر ِیرعش (کتاب التِیجان فِی ملوک حمِیر (ابن هشام)، ص٤٤٢ - ٤٥٢) صعب بن حارث (همان، ص٩١ - ١٠٢) ِیا صعب بن همّال (کتاب المُحَبَّر (ابن حبِیب)، ص٣٦٥؛ آثار الباقِیة عن القرون (الخالِیة ابورِیحان بِیرونِی)، ص٤٠) ِیا صعب بن ذِی ِیزن از فرزندان وائل بن حمِیر (قرطبِی، الجامع لاحکام القرآن، ج ١١، ص ٤٦٤٧).

دلائل اِین افراد عبارت از اِین است که در برخِی از سروده‌هاِی حمِیرِی‌ها و بعضِی از شعراِی جاهلِیت، نامِی از «ذو القرنِین» به نام ِیکِی از مفاخر ِیمن برده شده است. «ذو القرنِین» از القاب عربِی و متعلق به ملوک ِیمن است (المِیزان فِی تفسِیر القرآن، ج‌١٣، ص٣٨٦).

در انکار اِین دِیدگاه گفته‌اند که صِرف تشابه نام‌هاِی پادشاهان ِیمن با «ذو القرنِین»، به هِیچ وجه کافِی نِیست، ضمن اِینکه چندان فتوحاتِی از اِین پادشاهان سر نزده و از ساخت سدِّی آهنِین به دست آنان سخن نرفته است و به نظر مِی‌رسد که راوِیان و مورّخان، بعدها درباره آنان سخنان غلوآمِیزِی گفته‌اند (آثار الباقِیة عن القرون الخالِیة، ابورِیحان بِیرونِی، ص٤٠٤١).

٣ - كوروش هخامنشِی

اِین نظر درباره ذو القرنِین از «ابو الكلام آزاد» است، وِی با تفسِیر آِیات ٨٢ تا ٩٥ سوره «کهف»، معتقد است که «ذو القرنِین» همان «كوروش كبِیر» است و صفاتِی كه قرآن براِی او ذكر كرده با تارِیخ زندگِی او منطبق است (ابوالکلام آزاد، ذوالقرنِین ِیا کوروش کبِیر، ترجمه و مقدمه از باستانِی پارِیزِی، ص٦٩ - ٧١). برخِی از مفسرِین، از جمله علامه طباطبائِی٢ نِیز به اِین نظرِیه تماِیل نشان داده‌اند. دلائلِی که ابو کلام براِی نظر خود بِیان مِی‌کند عبارتند از:

١ـ مطابق با آنچه در قرآن آمده، «ذو القرنِین» از بندگان صالح و مؤمن خداوند بوده است و کوروش←