«ِیقْتُلُهُ عِفْرِِیتٌ مُسْتَكْبِرٌ». با توجه به زندگِی‌‌نامه و اندِیشه موذِیانه مأمون که حظِی از علم و فلسفه و علوم راِیج روز را دارا بود، در حدِّی که معروف به «حکِیم آل عباس» شده بود، اِین کلمه کاملاً بر او منطبق مِی‌‌شود. در قرآن مجِید هم در سوره مبارکه «نمل»: (قَالَ عِفْرِیتٌ مِنَ الْجِنِّ)، منظور از عفرِیت را مفسرِین به معناِی ِیک موجود موذِی و پَست و فروماِیه معنا کرده‌‌اند. پس منظور از عفرِیت مستکبر در اِین لوح، مأمون بن عبد الرشِید از خلفاِی عباسِی مِی‌‌باشد.[٢]

وقتى علِی بن موسِی علِیهما السلام مجبور به قبول مقام ولاِیت‌‌عهدِی شدند، اِیادِی و ارباب اراجِیف مأمون اِین سخن را در بِین مردم پخش مِی‌‌کردند که اِین همان

[١] سوره عنکبوت، آِیه٢ و٣: (الم ٭ أَ حَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُواْ أَن يَقُولُواْ ءَامَنَّا وَ هُمْ لَا يُفْتَنُونَ ٭ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُواْ وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكَاذِبِينَ).

[٢] مأمون بر حسب سِیاست و اندِیشه‌هاِی مزوّرانه خود در نظر داشت آن حضرت را در انظار مردم بِی‌اعتبار و فاقد ارزش نماِید؛ لذا پِیشنهاد کرد که روز عِید فطر، نماز عِید را آن حضرت بخواند. حضرت نِیز به مقتضاِی قدرت و توان خوِیش آن را مشروط کرد بر اِینکه خروج خود به مصلاِیش به روش جدّش رسول خدا باشد. مأمون پِیشنهاد حضرت را پذِیرفت. به دستور مأمون عده‌اِی عالِی‌رتبه از فرماندهان نظامِی با چکمه‌هاِی مطلّا و اسب‌هاِی با زِین و افسار جواهرنشان و علامت و درجه‌هاِی زرِّین در جلوِی خانه حضرت صف کشِیده بودند تا حضرت را به سوِی مصلّا مشاِیعت کنند. ناگهان دِیدند حضرت با پاِی برهنه و تکبِیرگوِیان از خانه خود بِیرون آمد و به سوِی مصلّا حرکت کرد. نِیروهاِی لشکرِی و کشورِی وقتِی اِین صحنه مهِیّج و محرّک معنوِی را دِیدند، خود را از اسب به زمِین انداختند، بند چکمه‌ها را با سرنِیزه‌ها پاره کردند و با پاِی عرِیان به دنبال حضرت حرکت کردند. جاسوسان مأمون اِین صحنه را به وِی گزارش دادند. مأمون دستور داد حضرت را برگردانند. اِینجا بود که مأمون نقشه قتل حضرت را کشِید.