لوح حضرت زهرا - حسینیبیان، سیدمهدی - الصفحة ١٠٧ - ٦- حجت بالغه خدا نزد حسِین بن علِی علِیهما السلام
«بگو: براِی خدا حجّت بالغه و گوِیاست»، منظور از حجت بالغه را حجّت کامل و واضح و روشن که هِیچ خدشهاِی ندارد بِیان کردهاند.
مرحوم علامه طباطباِیِی در مورد حجت بالغه در ضمن بحث رواِیِی، حدِیثِی را از مسعدة بن زِیاد نقل کرده که او از جعفر بن محمد علِیهما السلام سؤال کرده است از قول خداِی تعالِی که (فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ) ِیعنِی چه؟ جعفر بن محمد الصادق علِیهما السلام در پاسخ فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَِی ِیقُولُ لِلْعَبْدِ ِیوْمَ الْقِِیامَةِ: عَبْدِِی أَ كُنْتَ عَالِماً؟ فَإِنْ قَالَ: نَعَمْ، قَالَ لَهُ: أَ فَلَا عَمِلْتَ بِمَا عَلِمْتَ؟ وَ إِنْ قَالَ: كُنْتُ جَاهِلاً، قَالَ لَهُ: أَ فَلَا تَعَلَّمْتَ حَتَِّی تَعْمَلَ؟ فَِیخْصِمُهُ، فَتِلْكَ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ»؛[١] خداوند تبارک و تعالِی در روز قِیامت به بنده خود مِیفرماِید: آِیا در دنِیا عالم بودِی ِیا جاهل؟ اگر بگوِید عالم بودم، مِیپرسد پس چرا به علم خود عمل نكردِی؟ و اگر بگوِید جاهل بودم، مِیفرماِید چرا علم نِیاموختى تا بدان عمل كنى؟ با همِین حجت و استدلال، خداوند به عنوان مخاصم با او برخورد مِیکند و او را مجاب مِیكند. همِین است معناِی حجّت بالغه و گوِیاِی خللناپذِیر.
از مفسّرِین اهل سنت هم بِیضاوِی در ضمن آِیه ١٤٩ سوره «انعام» گفته است که «الحجة البالغة أِی البِینة الواضحة التِی بلغت غاِیة المتانة و القوة علِی الإثبات»؛[٢] حجت بالغه ِیعنِی بِیان واضح و گوِیا که از نظر استحکام و قوّت استدلال به آخرِین درجه، بر حکم و مراد دلالت کند.
براِی توضِیح مطلب و منظور در اِینجا لازم است به «مراتب وجود» توجه
[١] المِیزان فِی تفسِیر القرآن، ج٧، ص٣٧١.
[٢] أنوار التنزِیل و أسرار التأوِیل (عبدالله بن عمر بِیضاوِی)، ج٢، ص١٨٨.