لوح حضرت زهرا - حسینی‌بیان، سیدمهدی - الصفحة ٣١ - حدِیث در اصطلاح

چِیزِی که قبلاً نبوده است.[١] لکن ظاهر کلام احمد بن محمد فَِیومِی[٢] در «مصباح المنير» اِین است که «الْحَدِِیثُ مَا ِیُتَحَدَّثُ بِهِ وَ ِیُنْقَلُ»؛[٣] حدِیث به آن چِیزِی گفته مِی‌‌شود که از آن خبر داده شده و نقل مِی‌‌گردد. بر اِین اساس، «حدِیث» اعم از «کلام» بوده و به هر آنچه که از کسِی نقل شود گفته مِی‌‌شود و در حقِیقت حاکِی از آن محکِی بوده و اکنون از آن معناِی قبلِی حکاِیت مِی‌‌کند.[٤]

حدِیث در اصطلاح

«حدِیث» در اصطلاح شِیعه، همان‌‌گونه که آِیت الله مامقانِی فرموده، عبارت است از کلامِی که از «قول» و «فعل» و «تقرِیر» معصوم حکاِیت مِی‌‌کند.[٥] بر اساس اِین تعرِیف، هر کلامِی که به معصوم (پِیامبر و اهل‌‌بِیت) نرسد، «حدِیث» شمرده نمِی‌شود. آِیت الله مامقانِی در ادامه مِی‌‌گوِید: «نفس فعل ِیا تقرِیر، «حدِیث» نِیست؛ لذا صحِیح نِیست که بگوِیِیم: «الحدِیث، قول المعصوم و فعله و تقرِیره»، زِیرا قول معصوم غالباً، امر و نهِی است، برخلاف حکاِیتِ از قول معصوم که در هر حال «اِخبار» است.[٦]

[١] مجمع البحرِین، ج٢، ص٢٤٦.

[٢] ابوالعبّاس، احمد بن محمد فَِیّومِی (وفات: ٧٧٠ ق)، زبان‌شناس و نوِیسنده مصرِی بود. از آثار او: «غرِیبُ شرح الوجِیز»، «نثرُ الجُمان فِی تراجم الأعِیان»، «مختصر معالم التنزِیل»، «المصباح المنِیر» است.

[٣] المصباح المنِیر فِی غرِیب الشرح الكبِیر، ج‌٢، ص١٢٤.

[٤] تنقِیح المقال فِی علم الرجال، ج٣، ص٢٥.

[٥] همان.

[٦] همان.